Sigorta sektöründe prim üretimi 4.3 trilyon $'a çıktı

Küresel ekonomide kriz yılı olan 2008'in yaralarını sarmakta zorlanan sigorta sektörü 2010 yılında hızlı toparlandı. Dünya ekonomisinde iyileşmenin katkısıyla 2010 yılında küresel bazda sigorta prim üretimi yüzde 2.7 artışla 4.3 trilyon dolara ulaştı. Sigorta sektörü 2009 yılında yüzde 1.1 daralırken, toplam prim üretimi 4.1 trilyon dolar olmuştu. Swiss Re verilerine göre, 2010'da gelişmiş ülkelerdeki toplam prim üretimi yüzde 1.4 artışla 3.7 trilyon dolara ulaştı. En yüksek büyüme Japonya ve gelişmekte olan Asya ülkelerinde gözlenirken, ABD ve bazı kıta Avrupası ülkelerinde büyüme sınırlı kaldı. 2009'da dünya prim üretiminin yüzde 87'si gelişmiş ülkelerden oluşurken, 2010 yılında bu oran yüzde 85'e geriledi. Swiss Re verilerine göre, 2010 yılında hayat branşında prim üretimi yüzde 3.2 artışla 2.5 trilyon dolara çıkarken, bu rakam son 10 yıllık ortalamanın üzerinde seyrediyor. Hayat branşında en fazla büyüyen ülkeler gelişmekte olan Asya ülkeleri oldu. Çin'de 2009 yılında 163 milyar dolar olan prim üretimi, 2010 yılında 214.6 milyar dolara çıktı.

Bankacılara yüklü prim dönemi sona eriyor

Krizle birlikte karlılıkları ciddi oranda etkilenen bankalar, üst düzey çalışanlarına verdikleri yıl sonu primlerine de çekidüzen getiriyor. Danışmanlık şirketi Armstrong'un araştırmasına göre, Avrupa genelinde bu yıl her on bankacıdan biri prim alamayacak. Aynı araştırmada, bankaların prim için ayırdıkları bütçede yüzde 30'a varan kesintinin söz konusu olduğu kaydedilirken, bankaların sadece en üst kademe ve bankaya ciddi gelir sağlayan fon yöneticilerine prim vermeyi sürdürdüğü ifade edildi. Armstrong'un araştırmasına göre, primlerin düşürülmesinden en fazla etkilenecek kesimin başında yüzde 50 ile orta kademe yöneticiler geliyor. Bankaların fon yönetimlerine verilen primlerin yüzde 15 indirilmesi beklenirken, birleşme ve satınalmalarla ilgili birimlerde bu oranın yüzde 30'u bulabileceği öngörülüyor. Özellikle İngiltere'de bankaların primlerinin kısılması için baskılar artarken, koalisyon hükümeti buna yönelik düzenlemeleri hızlandırmanın işaretini veriyor. İngiltere Ekonomi Bakanı Vince Cable, İngiliz yayın kurumu BBC'ye verdiği söyleşide, "Bankalar bu bilanço döneminde primleri sınırlamak konusunda adım atmazsa, bankalardan yeni vergiler alabiliriz" dedi.

Devasa primler yolda

ABD'nin halka açik en büyük sirketleri, Wall Street'in yüksek performansinin etkisiyle yöneticilerine yüksek primler ödemeye hazirlaniyor. Wall Street Journal'in 426 sirketin verilerine dayanarak yaptirdigi arastirmaya göre, sirket basina geçen yila göre ortalama yüzde 3 artisla 7.23 milyon dolara yükseldi. Sirketlerin toplam kari ise geçen yila göre ikiye katlanarak 510.9 milyar dolara çikti.

Borç yapılandırması 'henüz' değerlendiriliyor

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi ve prim borcu yapılandırmasına yönelik bir çalışmanın henüz yapılmadığını belirterek, bunun değerlendirme aşamasında olduğunu söyledi. Ankara'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Şimşek, afların çıkarılmasına karşı olduğuna dikkat çekerek, "Yeniden yapılandırma vergi gelirlerinin artmasına yardımcı olacaktır" dedi. Şimşek, hükümetin yıl sonu bütçe hedeflerini yakalamak amacıyla ne gerekiyorsa yapılacağını vurguladı. Maliye Bakanı Şimşek, halen yüzde 8'lere kadar inen faizlerin yarattığı olumlu havanın memur ve esnafa yansıtmasına çalıştıklarını da sözlerine ekledi.

Hükümetten vergi ve prim borçlarına yapılandırma

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, hükümetin vergi ve SGK prim borçlarıyla ilgili yeniden yapılandırma kararı aldığını açıkladı. Babacan, TESK'in düzenlediği iftar yemeğinde, "Hem Gelir İdaresi, hem Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından çalışma yapılıyor. Özellikle krizin etkisiyle ödeme sıkıntısı çeken mükellefler için bir yeniden yapılandırma programı olacak. Ancak bu bir af değil. Faizlerde indirim, taksitlerde kolaylık" dedi. SGK'nın son yayımladığı verilere göre 2010 yılı Mayıs itibarıyla kurumun, işverenden prim alacaklarının cezası ile Bağ-Kur prim cezalarınnı toplamı 20 milyar lirayı aştı. SGK'nın işverenlerin sigortalılar için ödemediği prim anaparası 17 milyar 105 milyon lira, gecikme cezası ise 9 milyar 372 milyon lira düzeyinde bulunuyor. Bağ-Kur kaynaklı ise 19 milyar 408 milyon lira anapara, 10 milyar 675 milyon lira gecikme faizi bulunuyor. Anaparaların eklenmesiyle birlikte toplam kurum alacağı 56 milyar 560 milyon liraya ulaştı. Eğer SGK ve Bağ-Kur prim borçları esnaf kesiminin talebi doğrultusunda yeniden yapılandırılırsa, bu yapılandırmaya konu olacak faiz tutarı 20 milyar 47 milyon lira olacak. Vergi borçlarıyla birlikte devletin toplam vergi ve sigorta primi alacağının, faiziyle 100 milyar lirayı aştığı belirtiliyor.

Hükümet prim desteğine 'devam' dedi

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, 49 ilde uygulanan ve 2009 yılı sonu itibariyle sona eren 5084 sayılı teşvik sisteminde, sadece sosyal güvenlik birimi desteğinin üç yıl süreyle devam etmesi kararı aldıklarını açıkladı. Babacan, Ziraat Bankası ve Halk Bankası'ndaki gelişmelerle ilgili düzenlediği basın toplantısında soruları yanıtlarken, 5084 sayılı yasadaki teşvik sisteminin 2009 yılı sonu itibariyle bittiğini, bölgesel ve sektörel nitelikteki yeni teşvik sisteminin uygulanmaya konulduğunu vurgulayarak, şunları söyledi: "Yeni yatırımların halihazırdaki bölgelerdeki yatırımlarla haksız rekabet içine düşmemelerini önlemiş olmamız gerekiyordu. İki hafta önce Ekonomik Koordinasyon Kurulu'nda çok detaylı bir biçimde ele aldık, bütün alternatifleri çalıştık. İki gün önce de Başbakanımıza sunduk. Bugün ya da yarın Maliye Bakanlığımızın Meclis'e göndereceği bir yasası var. Onun içine koyduğumuz bir madde ile 5084 uygulamasında sadece sosyal güvenlik primi desteğini devam ettirme kararı aldık. Sosyal güvenlik priminin işverenin ödediği kısmını biz karşılıyorduk, o uygulama var sadece. Diğer teşvik unsurlarını 2009 sonu itibariyle bitirmiş olduk. Ancak 2006, 2007, 2008'de kurulan yeni işletmeler için onların beş yıllık müktesep hakları devam ediyor. 5084'deki uygulamanın uzatılmasını da üç yıllık yapıyoruz. Çünkü, bütün teşvik sistemi yeni tesisler için dahil olmak üzere 2012 sonu itibariyle bitiyor. 2012 sonu geldiğinde 49 il uygulaması bitecek. Bununla ilgili yasal düzenleme gerekiyor. Bu değişikliği Maliye Bakanlığı yapacak."

AB uzlaştı, Tobin Vergisi yaklaştı

Küresel krizin doğmasında büyük sorumluluğu bulunan finans sektöründe denetim sıkılaşıyor. Avrupa Birliği liderleri, Brüksel'deki zirvede Uluslararası Para Fonu'na mali işlemlere küresel vergi getirilmesine destek vermesini istedi. Zirve sonrası yayınlanan bildiride, finans sektöründeki maaş ve primlerin kontrol altına alınmasına dikkat çekildi. İngiltere ve Fransa'nın bankacıların primlerine yüzde 50'ye varan yüksek vergi getirilmesi yolundaki çağrılarının ardından, taslak metin değişikliğe uğramadan kabul edildi. Tobin Vergisi olarak da anılan vergi düzenlemesine Avrupa'da destek verilirken, ABD'de böylesi bir düzenlemeye sıcak bakılmıyor. AB liderleri, IMF'nin de önerileriyle şekillenecek kontrol mekanizmalarıyla risklerin azaltılması ve yeni bir kriz tehdidinin önüne geçilmesini hedefliyor. İngiltere Başbakanı Gordon Brown, AB ülkelerinin plana destek verdiğini ifade ederken, Fransa Maliye Bakanı Christine Lagarde İngiltere'nin de denetim konusunda işbirliği yapmasının son derece sevindirici olduğunu söyledi.

Bankacılar primlerinden vazgeçmiyor

Milyonlarca dolarlık maaş ve primleri nedeniyle kamuyounun yoğun baskısı altındaki bankacılar, yüksek gelirlerinden vazgeçmiyorlar. Amerikan yönetimi, bankaların üst yöneticilerine yapılan yüksek ödemelerin önüne geçmek amacıyla düzenlemelere hız verirken, finans kanalı Bloomberg'in bankacılar arasında yaptığı anket bankacıların 2009 sonunda da yüksek prim beklediklerini ortaya koydu. İki bin bankacı arasında yapılan anket, bankacıların beşte üçünün en az geçen yılki düzeyinde olmak üzere yüksek prim beklediğini belirledi. Ankete katılanların sadece dörtte biri primlerin geçen yılın altında kalacağını öngördü. Beyaz Saray, banka yöneticilerinin maaş ve primlerinde yüzde 70'e varan indirim için yasa hazırlıyor. Yapılan son kamuoyu anketleri de, Amerikan yönetiminin bu kararına yüzde 75 oranında destek verildiğini gösteriyor.

EN BAŞARILI İSİM BUFFETT

Diğer yandan, yapılan anket, dünyanın finans alanındaki en başarılı isminin ünlü yatırımcı Warren Buffett olduğunu ortaya koydu. PIMCO'nun kurucusu Bill Gross ikinci sırada yer alırken, ünlü fon yöneticisi George Soros üçüncü sırada yer aldı. Krizi iki yıl önce öngören New York Üniversitesi Profesörü Nouriel Roubini ve ünlü yatırımcı Marc Faber de sıralamada yer alan diğer isimler oldu. Bu arada, krizin yarattığı zarara karşılık finans dünyasının iş yapılmaya en uygun kenti New York oldu. Ankette geçen yılın birincisi olan Londra, üçüncü sıraya gerilerken, Singapur ikinci sıradaki yerini korumayı başardı.

G20 harcamalara devam kararı aldı

Küresel krizin birinci yıldönümü yaklaşırken, sanayileşmiş 20 ülkenin maliye bakanları ekonomiyi canlandırmak üzere harcamalara devam kararı aldı. İngiltere'nin başkenti Londra'da bir araya gelen G20 ülkelerinin maliye bakanları, küresel ekonomide tam anlamıyla bir toparlanma gözlenene kadar genişlemeci para politikalarının devam ettirilmesi konusunda uzlaştı. Zirvenin taslak metninde, banka yöneticilerine yüksek prim ödenmesinin önüne geçilmesi amacıyla uluslararası bir standart getirilmesi öngörüldü. Yüksek primlerin ne şekilde denetleneceği konusunda henüz uzlaşma sağlanamadı. Fransa, prim ödemelerine tavan getirilmesini isterken, ABD ve İngiltere buna karşı çıkıyor. Zirvede, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerin IMF'de daha çok söz sahibi olmaları konusunda görüş birliğine de varıldı. Buna göre, gruba üye ülkeler, G20 liderler zirvesinde, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu, özellikle ''yükselen piyasaların'' IMF ve küresel ekonomide daha çok söz sahibi olmalarına imkân verecek ilerlemeler sağlanacak. Zirvede Türkiye'yi temsil eden Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, "Krizden çıkarılması gereken ders, daha fazla korumacılık değil, daha fazla gözetim olmalıdır" dedi. Emtia fiyatlarındaki yükselişin tehdit yarattığını kaydeden Babacan, "Dünyanın farklı bölgelerindeki dengesiz toparlanma endişe yaratıyor" dedi. Londra'daki zirvede varılan kararlar 24-25 Eylül'de Amerikanın Pittsburgh kentinde yapılacak olan G20 devlet ve hükümet başkanları zirvesinde ele alınacak.

Geithner: Wall Street alışkanlıkları değiştirecek

Mali krizi tetikleyen riskli işlemleri ve aldıkları yüksek primler nedeniyle eleştirilen Wall Street'te düzenlemeler yoğunlaşacak. Amerikan Maliye Bakanı Tim Geithner, Wall Street'in eski
alışkanlıklarına geri dönmesine izin verilmeyeceğini söyledi. Finans çevrelerinin gazetesi Wall Street Journal'a konuşan Geithner,yönetimin piyasaya düzen getirecek planda kararlı olduğunu kaydetti. Geithner, yaptığı açıklamada, "Büyük bankalar artık daha düşük kaldıraçla ve daha ölçülü likidite desteği ile çalışıyorlar. Kötü varlıklardan kurtulma ve temizlik sonucu bilançolar önemli ölçüde küçülmüş durumda. Sistemin en zayıf halkaları artık yok" dedi. Finans sektörünü destekleyecek önlemlerle bankaların daha güçlendiğini kaydeden Geithner, "Bankalar artık daha düşük faizlerle kredi kullandırabilecek. Karlılık artık geri dönmüş durumda" dedi. Diğer yandan, ABD yönetimi sektördeki primlerin denetimini sağlamak amacıyla özel temsilci atıyor. Kenneth Feinberg adlı temsilci, en yüksek rakamlar ödenen 7 firmadan 100 çalışana ödenen primleri değerlendirerek, herhangi bir usülsüzlüğe engel olacak.

Wall Street primden vazgeçmiyor

Kriz sürecinde vergi ödeyenlerin parasıyla kurtarılan Amerikan bankaları krizde de üst yöneticilere prim ödemekten vazgeçmedi.

New York Başsavcısı Andrew Coumo tarafından hazırlanan rapor, hükümet yardımı alan 9 büyük bankada yöneticilere ödenen primin bankaların net gelirinin üzerine çıktığını belirledi. Yaklaşık 9 ayda hazırlanan raporda, yaklaşık 5 bin üst yöneticiye dağıtılan 1 milyon dolar üzerindeki primlerin herhangi bir performans kriteri dikkate alınmadan dağıtıldığı da kaydedildi.

Örneğin Goldman Sachs 953 çalışanına kişi başına 1 milyon dolardan fazla prim verirken, Morgan Stanley 428 kişiye prim dağıttı. Hisselerinin yüzde 34'ü Amerikan hükümetine devredilen Citigroup ve Merill Lycnh'i satın alan Bank of America'da da prim tutarları 5.3 milyar dolar ve 3.6 milyar doları buldu.

Amerikan hükümeti ülkenin en büyük 9 bankası başta olmak üzere önde gelen finans kurumlarına 700 milyar dolarlık sermaye desteğinde bulunmuştu.

ABD'den prim ödemelerine özel müfettiş!

Küresel mali krizle mali durumu kötüleşen şirketlere yardım eden ABD yönetimi, kamuoyunda büyük tepkilere neden olan şirket üst yöneticilerine ödenen maaş ve primleri daha sıkı denetleyecek. Daha önce primlerden alınan vergileri ikiye katlayan ABD yönetimi, şimdi de primleri denetlemek üzere üst yönetici atadı.
ABD Hazine Bakanlığı'nca atanan hukukçu Kenneth Feinberg, şirket yöneticilerine verilen prim ve maaşların belirlenmesinde tam yetkili olacak. Feinberg'in ilgileneceği şirketler arasında iflas korumasındaki General Motors, finans kuruluşları Citigroup, AIG ve Bank of America da yer alıyor.  Düzenleme çerçevesinde bu kurumlardaki 25 üst yöneticiye yapılan ödemeler kontrol altına alınacak.
Kararı açıklayan Hazine Bakanı Tim Geithner, hükümetin hissedarlara üst yöneticilerin maaş ve primleri üzerinde daha fazla söz söyleyemesini sağlayacak yasal düzenlemelere destek vereceğini söyledi. Geithner, "Mali krizin pek çok nedeni var, şurası kesin ki üst yöneticilere ödenen yüksek maaş ve primler de bunlardan biri" dedi.

Daha önce ABD yönetimi yaptığı baskıyla AIG yöneticilerine ödenen 150 milyon dolarlık primlerin geri ödenmesini sağlamıştı.