Amerikan otomotiv devleri kara dönmeye çalışıyor

Küresel krizden ciddi zarar gören Amerikan otomotiv şirketleri başta Çin olmak üzere Asya'da yaptıkları satışlarla karlılığa dönmeye çalışıyor. ABD'nin en büyük otomotiv şirketlerinden Ford, yılın ikinci çeyreğinde 2.4 milyar dolar kar açıkladı. Böylece şirketin karı bir önceki döneme göre yüzde 8 geriledi. Kar rakamının analist beklentilerinin altında kalmasında, yüksek çelik fiyatlarındaki yükselişle artan üretim maliyetleri etkili oldu. Ford Finans Müdürü Lewis Booth, şirketin yakın gelecekte yeniden yatırım yapılabilir düzeye geri döneceğini öngördü. Ford'un rakibi otomotiv şirketi Chrysler ise, ikinci çeyrekte 370 milyon dolar zarar açıkladı. Chrysler yönetimi, bilançonun iyileşmeye başladığını ifade ederken, kriz döneminde ABD ve Kanada hükümetlerinden alınan 551 milyon doların geri ödenmesi nedeniyle ikinci çeyrekte zarar edildiğini açıkladı. Kriz sonrası İtalyan otomotiv şirketi Fiat'ın kontrolüne geçen Chrysler, ödemelerin yapılmaması halinde şirketin 181 milyon dolar kar edebileceğini kaydetti. ABD'nin en büyük otomotiv şirketi General Motors ise 2. çeyrek bilançosunu 4 Ağustos'ta açıklayacak.

ABD'de otomotivi yapılandıran Rattner uzlaştı

Ekonomik krizle iflasın eşiğine gelen Amerikan otomotiv sektörünün desteklenmesinde ciddi rol oynayan, Başkan Obama'nın bu konuda kurduğu komisyonun başkanlığını yapan Steven Rattner hakkında açılan davada uzlaşma yoluna gitti. New York Bölge Savcılığı, Rattner'in 125 milyar dolarlık kamu emeklilik fonunun kendi çıkarları çerçevesinde işlem yaptığı iddiasıyla dava açmıştı. Rattner, bu davadan kurtulmak amacıyla 10 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Rattner, Başkan Obama tarafından otomotiv sektörünü yeniden yapılandırmak üzere hükümetin verdiği desteğin koordinasyonuyla ilgili komisyonun başkanlığına getirilmiş, bu görevini 2009 yılı ortasına kadar sürdürmüştü. Sermaye Piyasası Komisyonu tarafından benzer bir soruşturmayla karşılaşan Rattner, geçen ay bu soruşturmada uzlaşma için 6.2 milyon dolar ödemeyi kabul etmişti. Halen New York Belediye Başkanı görevini sürdüren Michael Bloomberg'in yakın dostu olan Rattner, Bloomberg'in kişisel yatırımlarının da idaresini gerçekleştiriyor. Kariyeri boyunca Wall Street'te çalışan, en prestijli yatırım bankalarından Lazard'ın üst yöneticiliği görevine kadar yükselen Rattner, son olarak otomotiv sektörünün yapılandırılmasına ilişkin kitap yazmıştı.

GM, kamuya borcunu vadesinden önce ödeyecek

Dünyanın ikinci büyük otomotiv şirketi General Motors, geçen Temmuz ayında iflas korumasından kurtulması ardından, ABD Hükümeti'ne olan 4.7 milyar dolarlık borcunu vadesinden önce ödemeyi kararlaştırdı. Wall Street Journal'da yer alan habere göre, GM'nin böyle bir karar almasında, otomotiv sektörünün görünümünde son dönemde yaşanan iyileşme etkili oldu. General Motors, geçen yıl ABD Hükümeti'nden hisselerini teminat göstererek 50 milyar dolar kredi almıştı. General Motors, geçen hafta açıkladığı bilanço verilerine Temmuz ayından bu yana 2.3 milyar dolar zarar ettiğini açıklamıştı. General Motors, küresel ekonomik krizin baş gösterdiği 2008 yılına gelinceye kadar beş yıllık dönemde toplam 85 milyar dolar zarar etmişti.

Otomotiv pazarı vergi indirimiyle büyüdü

Küresel krizden sert şekilde etkilenen otomotiv sektöründe satışları canlandırmak amacıyla 2009 yılında kademeli olarak gerçekleştirilen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indiriminin desteğiyle binek ve hafif ticari araç toplam pazarı 2009 yılında bir önceki yıla göre yüzde 12.8 artışla 557,126 adet olarak gerçekleşti. Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) verilerine göre, toplam binek otomobil satışları 2009'da geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 20.8 artarak 369,819 adete ulaştı. Toplam hafif ticari araç satışları ise 2009'da 2008'e oranla yüzde 0.38 azalarak 187,307 adet olarak gerçekleşti. Otomotiv kampanyalarının yıl sonuna doğru hız kazanmasının etkisiyle binek ve hafif ticari araç pazarının 2009 Aralık ayı satışları yüzde 2008 Aralık ayına göre 111.33 artışla, 88,923 adet olurken, binek otomobil satışları yüzde 121 artışla 57,178 adet, hafif ticari araç satışları yüzde 96 artışla 31,745 adet oldu. ODD verilerine göre pazarın toplamında marka bazında Fiat 84,820 adet satış ile ilk sırada yer alırken, Ford 84,725 adet ile ikinci, Renault ise 72,470 adet satış ile üçüncü sırayı aldı. Binek araçta Hyundai 60,645 satış adedi ile birinci olurken, Renault 59,021 adet satış ile ikinci, Ford ise 33,462 adet ile üçüncü sırada yer aldı. Hafif ticari araç segmentinde ise Fiat 55,224 adet satış ile ilk sırada yer alırken, Fiat'ı 51,263 adet satış ile Ford, 16,655 adet satış ile Peugeot izledi.

Otomotivde krizin sonu yok

Kriz otomotiv sektörünün çehresini hızla değiştiriyor. İflastan dönen Amerikan otomotiv devi General Motors'un ayakta kalmak için küçülmeyi seçmesi, binlerce çalışanın zor durumda kalmasına neden oluyor. Marka sayısını dörde indirmeye çalışan General Motors'un, İsveç’teki iştiraki Saab'ın kapatılması da gündemde. Saab'a, Hollandalı spor otomobil üreticisi Spyker teklif vermeye hazırlanırken, İsveç hükümeti şirketin kapatılması sonrası çalışanların durumunu ele almak üzere toplandı. Geçen yıl 400 milyon dolar zarar eden Saab'ın kapatılması ile fabrikalarda çalışan 3 bin 500 kişi işini kaybedecek. Şirket ile bağlantılı işler yapanların sayısı ise 8 bin 500'ü buluyor. Diğer yandan, kriz sürecinde Amerikan hükümetinden yardım almayan tek otomotiv şirketi Ford, yeniden yapılanmaya hız veriyor. Bu çerçevede, şirket Amerika'daki 89 bin çalışanından 41 binine tazminat paketleri önerdi. Bu çerçevede şirkette en az bir yıl çalışanlara 50 bin dolar tazminat veya bir Ford otomobil almak üzere 25 bin dolarlık indirim yanı sıra 20 bin dolar nakit para verilecek.

Çin otomotivde ABD pazarını geride bıraktı

Amerikan otomotiv devleri iflasın eşiğinden dönerken, Çin'de artan satışlar bu ülkeyi dünyanın en büyük otomotiv pazarı haline getirdi. Danışmanlık şirketi JD Power'in verilerine göre, Çin'de satılan araç sayısının yıl sonu itibarıyla geçen yıla göre yüzde 44 artarak 12.7 milyonu bulmasi beklenirken, Amerika'da yapılan satışların 10.3 milyonda kalması öngörülüyor. Çin'de otomotiv satışlarının bu kadar hızlı artmasında, hükümetin yaptığı vergi indirimleri ve kredi kullanımının kolaylaştırılması etkili oldu. Gelen yüksek talep karşısında, Çin'de satılan otomobillerin teslim tarihi üç ayı bulabiliyor. Daha önce yapılan araştırmalarda, Çin'in ABD pazarını 2025 yılında geçmesi bekleniyordu. Çin'de özellikle küçük otomobillere ilgi gözlenirken, satılan araçların fiyatları Amerika'daki fiyatların üçte biri düzeyinde bulunuyor.

GM, e-Bay'in açık artırmasında

Amerikan otomotiv devi General Motors, geçen ay iflas korumasından çıkması ardından ABD'deki pazar payını korumaya çalışıyor. Halen pazarda yüzde 19'luk payla lider konumundaki General Motors, satışlarını artırmak amacıyla internetin açık artırma sitesi e-Bay ile anlaştı. Anlaşmaya göre, General Motors, yeni çıkarttığı bazı modelleri internet üzerinden açık artırma ile satışa sunacak. İlk aşamada sadece şirketin yüzde 13.5 pazar payına sahip olduğu Kaliforniya Eyaleti'nde oturanların katılabileceği açık artırmalar 8 Eylül'e kadar sürecek. Açık artırmada GM'in Chevrolet, Buick, Pontiac ve GMC adlı dört markasından otomobiller satışa sunulacak. Buna göre, internetten aracı satın alan kişiler, eyaletteki 225 bayi aracılığıyla otomobillerine kavuşacak. Sektör temsilcileri şirketin attığı adımı olumlu olarak değerlendirirken, satışların bu şekilde kıpırdayacağını öngörüyorlar. General Motors, daha önce de iflas korumasından çıkmak amacıyla Avrupa'daki iştirakleri Saab ve Opel'i elden çıkartmıştı.

Dow Jones 'soluksuz' koştu, 9 bini aştı

Mali krizin ardından şirketlerin toparlanmaya başladığına yönelik beklentilerin artması ve emtia fiyatlarındaki yükselişle tetiklenen risk iştahı, borsaların yönünü yukarı çevirdi.

New York Borsası'nda Dow Jones Endeksi iki haftadan bu yana kesintisiz sürdürdüğü yükselişle son olarak psikolojik sınır niteliğindeki 9 bin puanı geçti. Mart ayındaki dip seviyesinden bu yana yüzde 39 artışla 9 bin 69 puana çıkan Dow Jones Endeksi, böylece Ocak 2009 düzeyine geri döndü.

Dow Jones Endeksi'nin dört aylık sürede 2 bin 500 puan artmasında şirketlerin krize karşı aldığı önlemlerin işlemeye başladığına yönelik beklentiler belirleyici oldu. İş makinaları üreticisi Caterpillar'dan mikro işlemci üreticisi Intel'e kadar önde gelen pek çok şirketin beklenenin üzerinde kar açıklaması soluksuz yükselişe destek verdi. Son olarak, krizle mali dengeleri bozulan otomotiv şirketi Ford'un 2.3 milyar dolar kar açıklaması artışa destek verdi.

Ancak uzmanlar bu yükselişin kalıcı olup olmayacağı konusunda temkinli yaklaşıyor. Sadece olumlu sunumlar ve bilançolara bakılmasının yetersiz olacağını kaydeden Standart and Poors analisti Howard Silverblatt, "Büyük şirketlerin karı yılın ikinci çeyreğinde yüzde 7 geriledi. Şirketler son çeyrekte karlarını yüzde 20 artırmalı" dedi.

Sanayi sektörü frene sert bastı

Başbakan Tayyip Erdoğan, "Kriz Türkiye'yi teğet geçecek" söyleminde ısrar ederken, sanayi şirketlerinin performansı bu değerlendirmeyi desteklemiyor. İstanbul Sanayi Odası'nca hazırlanan Türkiye'nin en büyük 500 Sanayi Kuruluşu araştırmasında şirketlerin karı 2008 yılında 2001 krizinden bu yana en düşük düzeye indi. Faaliyet dışı karların yüzde 39.1, toplam karın yüzde 40.1 düşmesiyle İSO 500'de şirketlerin satış karlılığı ortalama yüzde 3.9'a geriledi. Tüpraş 27.7 milyar liralık satış hacmiyle Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu olurken, önceki yıl üçüncü sırada yer alan Elektrik Üretim AŞ ikinci ve önceki yıl ikinci olan Ford Otomotiv üçüncü oldu. BOZULMA ARTARAK SÜRÜYOR İstanbul Sanayi Odası Başkanı Tanıl Küçük, sanayideki bozulmanın artarak sürdüğünü belirterek 2008'i kayıp olarak niteledi. Küçük, "2008 yılı sanayimiz açısından kayıp yıllardan birisi olmuştur. 2009'da da bozulma artarak devam etmektedir.Dipten çıkmakla teselli bulsak da üretim ve istihdam başta olmak üzere temel ekonomik göstergelerde çift haneli olumsuzluklarla karşı karşıya olduğumuz unutulmamalıdır" dedi. Küresel krizin yarattığı olumsuzluğun etkilerine de dikkat çeken Küçük, sanayideki bozulmada tek etkenin bu olmadığını savundu. Küçük, ekonomideki bozulmanın tek sorumlusunun kriz olmadığını vurgulayarak, şöyle konuştu: "Sanayi neden Türkiye ekonomisinde zayıf halka hale haline getirilmiştir? Sorumluluk sadece sanayiciye mi aittir? Neden Türkiye ekonomisi en çok küçülen ekonomilerden biri haline gelmiştir? Neden Türkiye'de işsizlik oranı dünyanın en yükseklerinden birisi haline gelmiştir? Bu soruların doğru yanıtlarının verilmesi gerekmektedir."

Saab'ın adresi yine İsveç oldu

İflas koruması kapsamındaki otomotiv devi General Motors, Avrupa'daki markalarını elden çıkarmaya hız verdi. Opel'in Kanadalı yedek parça üreticisi Magna'ya satılması ardından, Saab da İsveçli spor otomobil üreticisi Koenigsegg'e satıldı. GM, yaptığı açıklamada İsveç Hükümeti'nin garantisinde Avrupa Yatırım Bankası'ndan sağlanan 600 milyon dolarlık krediyle satışın gerçekleştiğini duyurdu. Yılda sadece 18 otomobil üreten ve çalışan sayısı 45 olan Koenigsegg'in Saab ölçeğinde bir şirketi nasıl yöneteceği ise merak konusu. 2008 yılında 93 bin otomobil üreten Saab'ın personel sayısı ise 4 bin 500. GM Avrupa Başkanı Carl-Peter Forster, satışla ilgili yaptığı açıklamada, "Koenigsegg'in tasarımdaki üstün başarısı, girişimciliği ve finansal gücü şirketi GM için en uygun aday haline getirdi" dedi. Satışla ilgili işlemlerin Eylül ayı sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.

Chrysler'in Fiat'a satışına yeşil ışık

İflas koruması kapsamındaki Amerikan otomotiv şirketi Chrysler'in İtalyan Fiat'a satışı için yeşil ışık yakıldı. Amerikan Temyiz Mahkemesi, daha önce emeklilik fonlarının isteğiyle ertelediği Chrysler satışına yönelik olumlu karar verdi.

Karar, otomotiv sektörünün hızla yeniden yapılandırılması için satışa destek veren Beyaz Saray yönetimince olumlu karşılandı. Chrysler, anlaşmalı şekilde 30 Nisan'da iflas koruması kapsamına alınmış, bu çerçevede Fiat ile ön görüşmeler başlamıştı. Karar sonrasında Fiat ile görüşmelerin hızlanması beklenirken, Chrysler'in iflas sürecinden çıkması için 60 günlük yasal süresi bulunuyor.

Temyiz Mahkemesi'nin satışın önünü açan kararı halen iflas koruması kapsamındaki General Motors için de örnek niteliği taşıyor. Hükümet, Chrysler'den daha büyük ve karmaşık ortaklık yapısına sahip General Motors'un yaz sonundan önce iflas koruması kapsamından çıkarılmasını hedefliyor.

1 Haziran'da iflas koruması kapsamına alınan General Motors'a hükümet 35 milyar dolar destek verirken, devletin şirketteki payı yüzde 65 düzeyine çıkmıştı.

Ford Nisan'a göre satışlarını artırdı

Krizin baskısıyla mali dengeleri bozulan otomotiv sektöründe olumlu işaretler de gözleniyor. Yüzyıllık geçmişe sahip General Motors'un iflas korumasına alınmasından iki gün sonra açıklanan Mayıs ayı otomobil satışları sektörün yeni koşullara uyum gösterdiği şeklinde yorumlandı.

Mayıs ayında geçen yılın aynı ayına göre satışlar yüzde 30 azalmasına karşılık, satılan toplam araç sayısı 9.9 milyonla 10 milyona yaklaştı. 2009 yılının en iyi aylık performansını gösteren sektörde, Nisan ayına göre satışlarını artıran tek şirket Ford oldu.

İflasını açıklayan Chrysler ve General Motors'un aksine hükümetten yardım almayan Ford, Mayıs'ta Nisan ayına göre satışlarını yüzde 20 artırdı. Ford Mayıs'ta 161 bin otomobil satarken, şirketin satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30 daha düşük durumda bulunuyor.

Şirketin ilk beş aylık satışları ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 37 düşüşle 620 bin adedi buldu.

Otomotiv pazarı için olumlu beklentilere dikkat çeken Ford yöneticileri satışların artmasıyla üretimi yüzde 20 artıracaklarını söyledi. 

Otomotiv devi GM iflas korumasında

Yüzyılı aşkın geçmişinde yaklaşık 500 milyondan fazla otomobil üretip satan Amerikan otomotiv devi General Motors, küresel mali krizin baskısıyla iflas koruması başvurusunda bulundu.

Son beş yıllık dönemde 85 milyar dolar zarar eden General Motors'un 90 günlük iflas koruması çerçevesinde, hükümetin şirkete yaklaşık 30 milyar dolar kaynak aktarması bekleniyor. GM'deki kamu hissesinin yüzde 60'ı bulması beklenirken, toplam çalışanların üçte birini oluşturan 21 bin kişinin işine son verilmesi bekleniyor.

Markaları arasında Chevrolet, Buick, Cadillac, Pontiac, Saturn, Saab ve Hummer'in da bulunduğu şirketin iflası, Avrupa'daki iştiraki Opel'i etkilemeyecek. Opel, geçen hafta Kanadalı yedek parça üreticisi Magna tarafından kurtarılmıştı.

Uzun yıllar Amerikan sanayisine yön veren şirketlerin başında gelen General Motors'un iflası, otomotiv endüstrisinin çehresini de temelden değiştirecek. GM, Ford ve daha önce iflas korumasına giren Chrysler'in artık yakıt tasarruf oranı yüksek çevreci araçları üretmeye yoğunlaşması bekleniyor.

GM'e iflas baskısı artıyor

Küresel krizden ağır hasar gören ABD otomotiv sektörü hızla değişiyor. Yakın zamana kadar sektörün üç büyüğü olan GM, Ford ve Chrysler'den, sadece Ford hükümet yardımı olmadan ayakta dururken; GM'in de Chrysler gibi iflas koruması kapsamına alınması bekleniyor.

Bu çerçevede ABD yönetiminin General Motors'u gelecek hafta iflasını açıklamaya zorladığı öne sürüldü. Washington Post'un haberine göre, Hazine'nin baskısıyla alınacak böylesi bir iflas koruma kararı şirkete 30 milyar dolarlık yeni destek verilmesine olanak sağlayacak.

Hazine yönetimi, GM'in yeniden yapılanma planının netleşeceği 1 Haziran'a kadar herhangi bir adım atmayacaklarını söyledi.

Diğer yandan, GM üst yönetimi, şirket çalışanlarının örgütlü olduğu Birleşik Otomotiv Sendikası ile yeniden yapılanma konusunda anlaşmaya vardı. Bu anlaşmayla şirketten emekli olanların sağlık hizmetleri için ayrılan 20 milyar dolarlık bütçenin yarıya indirilmesi ve 2008'de 8 milyar dolara ulaşan birim ücretin 1 milyar dolar azaltılması söz konusu olacak.

ABD'de otomotive çevreci düzenleme

Mali kriz karşısında iflasın eşiğindeki otomotiv şirketlerini kurtarmak üzere çare arayan ABD yönetimi, şimdi de çevreci otomobil çözümünü gündeme getirdi. ABD Başkanı Barack Hüseyin Obama, gelecek yedi yılda ülkede otomobillerin yakıt verimini yüzde 40 arttırmayı hedefleyen bir dizi önlem açıkladı.

Buna göre 2016 yılına kadar ABD'de araç satan her firma, ürettiği araçların her birinin ortalama olarak 100 kilometrede en fazla yaklaşık 7 litre benzin harcamasını sağlamak zorunda olacak. Arazi araçlarında ise en fazla harcanabilecek yakıt 9,5 litre olacak.

Getirilen düzenlemeler üretilen yeni araçların karbondioksit salımlarının da yüzde 34 azaltılmasını içeriyor.

Önlemler, hem hem çevreci gruplar hem de Amerikalı otomotiv üreticilerince olumlu karşılandı. Dünyanın en büyük otomotiv pazarı niteliğindeki ABD'de trafikte 250 milyondan fazla otomobil ve kamyon bulunuyor.

Başkan Obama, önlemlerle ülkenin petrol tüketiminde önemli tasarruf sağlanacağını söyledi. Obama, gelecek beş yıl içinde satılacak olan araçların ekonomik ömrü boyunca 1,8 milyar varillik petrol tasarrufu sağlanacağını kaydetti. Bu miktar, ABD'nin geçen yıl Suudi Arabistan, Venezuela, Libya ve Nijerya'dan ithal edilen petrol miktarından daha yüksek.

İflas yaklaştı, GM hisseleri pul oldu

Küresel krizin yarattığı talep daralmasından ağır yara alan Amerikan otomotiv sektörünün lideri General Motors'da iflas tehdidi artıyor. General Motors CEO'su Fritz Henderson'un hafta başında şirketin iflas korumasına alınması olasılığının arttığını açıklamasının etkisiyle yoğunlaşan satışlar, şirket hisse senetlerinin 76 yılın en düşük değerine inmesine yol açtı.

New York Borsası'nda GM hisseleri 1.12 dolara inerken, satışların hızlanmasında şirketin üst yöneticilerinin 315 bin dolarlık hisse satışı da etkili oldu. GM'deki hisselerini satanlar arasında şirketin şimdiki ve önceki başkan yardımcıları, Avrupa Başkanı, Kuzey Amerika Başkanı ve imalat müdürü de yer alıyor.

Son beş yılda 85 milyar dolar zarar eden ve hükümetten şimdiye kadar 15 milyar dolar yardım alan General Motors'un yeniden yapılanma planını 1 Haziran'a kadar ABD hükümetine vermesi gerekiyor.

Diğer yandan, New York Üniversitesi'nden Profesör Edward Altman, GM'in en kısa sürede iflas korunmasına alınması gerektiğini söylerken, yeniden yapılanma bitmeden bu korumanın kaldırılmasının hatalı olacağını söyledi. Altman, "Krizin sürdüğü ortamda iflas korumasının iki ayda kaldırılması şirkete yarardan çok zarar verir" dedi.

Bu arada, kriz sürecinde Washington'dan yardım almayan tek otomobil üreticisi olan Ford, kaynak yaratmaya devam ediyor. Ford, şirkete ait 300 milyon hissenin 4.75 dolar fiyatla satışından yaklaşık 1.4 milyar dolar gelir sağladı.