Yılbaşı harcamaları 2010 yılına göre hız kesti

Yılbaşı kutlamaları ve hediye için yapılan harcamalar, 2010 yılbaşının altında kaldı. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre, 30-31 Aralık 2010 tarihlerinde kredi kartlarıyla 750 milyon lira harcama yapıldı. İki günde kredi ve banka kartlarıyla 10 milyon 275 bin 809 adet işlem gerçekleşti. Yılbaşı hazırlıkları için yılın son iki gününde kredi kartı ile yapılan harcamaların tutarı, bir önceki haftanın aynı dönemine göre yüzde 17 artış gösterirken, geçen yılın aynı günleri ile kıyaslandığında artış yüzde 12 oldu. Bu yılbaşında en çok harcama yapılan sektörler arasında market ve alışveriş merkezleri başı çekerken, marketlerde yapılan harcamaları artıran önemli bir faktör de yılbaşı biletleri oldu. Yılbaşı ikramiyesi için bilet almaya fırsat bulamayanlar biletini alışveriş yaptığı marketlerden kredi kartı ile aldı. Yurtdışına gidenler ABD, İngiltere ve Fransa'nın yanı sıra Avrupa'nın kayak merkezi İsviçre'yi de tercih ettiler.

Kredi kartlarına yeni düzen geliyor

Bankacılık Kredi ve Derecelendirme Kurulu, kredi kartı borçlarında ödenmesi gereken asgari tutarları artırdı. Asgari ödeteme tutarı, bugünden itibaren kredi kartı limiti 15 bin TL'ye kadar olan kredi kartlarında dönem borcunun yüzde 25'i, limiti 15-20 bin TL arasında dönem borcunun yüzde 30'u, kredi kartı limiti 20 bin TL ve üzerinde olan kredi kartlarında dönem borcunun yüzde 40'ı olarak uygulanacak. Yeni tahsis edilen kredi kartlarında kullanım başlangıcı tarihinden itibaren bir yıllık sürenin dolmasına kadar dönem borcunun yüzde 40'ından aşağısında ödemeye yapılamayacak. Bankalar, bu tutarlardan az olmamak koşuluyla asgari ödeme tutarını belirleyecek.

Kartlı tüketim Mayıs'ta yıllık bazda yüzde 3.1 arttı

Öncü göstergelerdeki iyileşmenin etkisi ve yapılan indirim kampanyaları tüketim verilerine olumlu yansıdı. Merkez Bankası danışmanlarından Ercan Türkan'ın oluşturduğu ve "e.t.t.e" olarak adlandırılan kartlı alışverişe dayalı tüketim endeksine göre, Mayıs ayında nominal tüketim önceki aya göre yüzde 3.1, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8.5 arttı. Endeks çerçevesinde tüketimin geçen yıla göre yüzde 8.5'lik artmasında en önemli katkıyı 2.1 puan ile beyaz eşya, bilgisayar ve mobilya tüketimi yaparken, bu sektörü 1.1 puan ile akaryakıt ve 0.8 puan ile gıda ve giyim mal grupları yaptı. Vergi indirimleri olmamasına karşılık Türk Lirası'ndaki değerlenmenin yaptığı katkıyla bilgisayar ve beyaz eşya tüketiminin artması dikkat çekti. Enflasyondan arındırıldığında toplam tüketim önceki aya göre şüsre 3.9 artarken, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 1.8 tüketim geriledi. Bu gerilemede özellikle gıda-içki ve tütün mal grubu fiyatlarındaki artış etkili oldu. Gıda tüketimi önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8.6 azalırken, gıda dışı tüketim yüzde 1.9 artış gösterdi.

Ödeme sistemlerini 'buluş' kurtaracak

Kartlı ödeme sistemlerinin nakit ödeme sistemleri karşısındaki mücadelesinde atılması gereken adımları ortaya koyan rapordan, daha fazla inovasyonun gerektiği sonucu çıktı. Visa Europe CEO’su Peter Ayliffe, İstanbul'da düzenlediği toplantıda, yakın gelecekte cep telefonlarından ödeme yapılmasının mümkün olacağını kaydetti. Ayliffe, ayrıca temassız kartların da yaygınlaşacağını ifade etti. Önceliklerinin temassız kartlar ve cep telefonuyla ödeme olduğunu kaydeden Peter Ayliffe, “Temassız kartları çok destekliyoruz. Cep telefonuyla ödeme yapma imkanı sağlanınca, kasadan geçerken cep telefonunuzu şöyle bir sallayacaksınız, ödeme yapılmış olacak, ödemeyi de ekranınızda göreceksiniz” dedi. Visa Europe, Türkiye’de cep telefonlarıyla ödeme yapılması için 6 bankayla pilot çalışma yürütüyor. Uygulamanın 2011 itibariyle başlayabileceği belirtiliyor. Visa Europe CEO’su Ayliffe, ayrıca elektronik ödeme sitemlerinin kayıt dışı ekonomiyi azaltmada da önemli bir faktör olduğunu belirtti. Devletlerin bu yüzden kartla ödeme sistemlerini desteklediğini altını çizen Ayliffe, “Elektronik ödeme sistemleri yüzde 15 daha fazla kullanılırsa, kayıt dışı ekonomi de yüzde 6-8 oranında azalır. Kartla ödeme sistemlerinin büyümesi için bankaların, perakendecilerin ve devletlerin işbirliği yapması gerekiyor. Biz hala yolun çok başında olduğumuzu düşünüyoruz” dedi. Ayliffe, ekonomik krizin kart kullanımını üç noktadan etkilediğini, krizle birlikte insanların kredi kartından banka kartıyla ödeme yapmaya geçtiklerini, kart kullanımının arttığını, fakat her bir işlemin değerinin düştüğünü, ayrıca uluslararası seyahat hacminin de azaldığını dile getirdi.

Bankalardan kart mağdurlarına yeni imkan

Kredi kartı borcunun yeniden yapılandırılmasında yasal süre 4 Eylül'de sona ererken, bankalar süreyi uzatarak kart borçlularına yeni imkan sağladı. Bu çerçevede iki banka borç yapılandırmak amacıyla süreyi 15 gün uzatırken, bunu diğer bankaların da izlemesi bekleniyor. Bankalar Birliği verilerine göre, takibe düşen borçluların yüzde 30'luk bir bölümü yeniden yapılandırmak üzere başvurdu. Özellikle başvuru süresinin bitimine doğru borçluların ilgisinin artması ardından, bankalar gönüllü olarak yeniden yapılandırma süresini uzatmayı tercih etti. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı Tevfik Bilgin, geçen hafta bankalara ek süre tanımaları için çağrıda bulunmuştu. Sürenin uzatılmasıyla kart borçlularının yarıya yakınının borç yapılandırmaya başvurması bekleniyor. 875 bin kişi yeniden yapılandırma kapsamına girerken, bu kişilerin icraya düşmüş kredi kartı borcu toplamı 3.1 milyar liraya ulaşıyor.

BDDK'dan konut kredilerine özel uyarı

Merkez Bankası'nın faizleri aşağı çekmesi ardından bankaların birbiri ardına konut kredisi faizlerini düşürmeye başlaması Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun tepkisine yol açtı. BDDK Başkanı Tevfik Bilgin, konut kredisinde takibe düşme oranının kredi kartlarında olduğu gibi hızla artması halinde, bu oranın arttığı bankaların faaliyetlerini frenleyebileceklerini söyledi. Konut kredilerinin son dönemde hareketlendiğini kaydeden Bilgin, "Bankalarımızın kredi kartlarının canlandığı ilk yıllardaki gibi pazar payını ölçüsüzce büyütmeyi, müşteriye reklamlarda hiç de yeralmayan yeni masraflar çıkarmamasını beklemekteyiz" dedi. Bankaların toplam konut kredileri geçen Ağustos ayından bu yana yüzde 3,6 artarken, batık konut kredisi alacakları ise yüzde 138'lik artışla 787.5 milyon liraya çıktı. Kredi kartlarında takibe düşme oranının affa rağmen yüzde 10.7'ye hatırlatan Bilgin, "Hem takibe düşen kart kullanıcılarının, hem de bankaların işbirliği yapmaları son derece önemli" dedi.

Kart borcunu ödeyemeyenler yüzde 13 arttı

Kriz döneminde kredi kartlarının ödeme aracı yerine kredi aracı olarak kullanılması, ödenemeyen kredi kartı borçlarını artırdı. BDDK verilerine göre, Haziran ayında kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin sayısı yüzde 13 artışla 94 bin 500'ü buldu. Bir kişinin tüm yıllar içinde bir kez sayılması ile yapılan hesaplamaya göre, 2004 yılından bu yana bireysel kredi ve kredi kartları borçlarını ödememiş kişilerin sayısı ise 1 milyon 541 bine çıktı. Bu sayının 1 milyon 70 binlik bölümünü kart borcunu ödeyemeyenler oluşturuyor. Diğer yandan, açıklanan veriler Türkiye'nin üç büyük ili İstanbul, Ankara ve İzmir'in mevduat toplamada liderlik yaptığını ortaya koydu. BDDK verilerine göre, Haziran sonu itibarıyla 438.9 milyar liralık
toplam mevduatın yüzde 77.4'lük bölümü üç büyük ilden toplanıyor. İstanbul 198.4 milyar lirayla mevduatın yüzde 45.2'lik bölümünü toplarken, Ankara'da toplanan mevduat 69.9 milyar lirayla toplam mevduatın yüzde 15.9'luk bölümünü oluşturdu. İzmir'de yerleşiklerin mevduatı ise 27.4 milyar lirayla toplam mevduatın yüzde 6.2'sini oluşturdu.

E-ticaret hacmi ilk çeyrekte %4 büyüdü

Hükümetin ekonomiyi canlandırmak üzere Mart ayında açıkladığı ÖTV ve KDV indirimleri e-ticarete olan ilgiyi artırdı.

Özellikle elektronik eşya ve bilgisayara yönelik vergi indirimlerinin yarattığı taleple e-alışveriş krize karşılık geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 büyüdü. Böylece internet üzerinden yapılan alışverişin hacmi 4 milyar 53 milyon lirayı buldu.

Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre, işlem hacmi Nisan ayından başlayarak ciddi oranda arttığı gözlendi. Buna göre, Nisan ayında e-alışveriş hacmi 737 milyon liraya çıkarken, ilk günlerdeki sipariş yoğunluğunun bitmesiyle Mayıs ayında 599 milyon liraya indi. Haziran ayında ise tüketiciler vergi indirimi için bunun son fırsat olduğunu düşünmesi ardından işlem hacmi 800 milyon liraya ulaştı.

İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde yüzde 86 oranında kredi kartı kullanılırken, internet veya telefonla alışveriş yapanların alışveriş yapanlara oranı yüzde 13'te kaldı. Diğer yandan, sanal mağaza sayısında yılın 6 aylık döneminde geçen yıla göre yüzde 11,1'lik bir artış gözlendi. 2008 sonunda 17 bin 891 olan sanal mağaza sayısı, Haziran ayı itibariyle 19 bin 880'e yükseldi.

ABD kart batağında

Amerika'da artan işsizlik ve ekonomik durgunluk nedeniyle kredi kartı ve konut ipotek borçlarını ödeyemeyenlerin veya geç ödeyenlerin sayısı rekor düzeye tırmandı. Amerikan Bankacılar Birliği verilerine göre toplam kredi kart borçları içinde ödenmeyenlerin oranı geçen yılın dördüncü çeyreğinde yüzde 5.52'den yüzde 6.60 ile zirveye çıktı. Konut ipotek borç ödemelerinde gecikme oranı yüzde 3,52 ile tarihi seviyesine ulaştı. Uzmanlar, batık kredi oranlarındaki artışın şirketlerin bilançolarını olumsuz etkileyeceğini ve bu durumun borsalarda yeni düşüşlere yol açabileceğini belirtiyorlar. Amerika'da işsizlik oranı Haziran ayında yüzde 9.5 ile tarihi seviyesine yükseldi ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden, işsizliğin en fazla yüzde 8’e çıkacağını tahmin ederek yanlış bir değerlendirme yaptıklarını itiraf etmişti Obama yönetimi, yeni bir kurtarma paketi üzerinde çalışıyor.

Hükümet kart borçlusuna nefes aldıracak

Hükümet, küresel mali krizin baskısıyla yüzde 9,6'ya çıkan ödenmeyen kredi kartı borçlarının giderilmesi amacıyla devreye girdi. Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın müjdesini verdiği kapsamlı kredi kartı düzenlemesi üç aşamalı olacak.
 
İlk aşamada kredi kartı kullanım bedeli sınırlanacak. Düzenleme devreye girdiğinde bankalar kredi kartı sahiplerinden en fazla 35 lira kart kullanım bedeli alacaklar. Söz konusu bedel kredi kartının limitine göre belirlenecek. Bir diğer deyişle, kartın limiti 5 bin lira ise kart bedeli yüzde 1'e denk düşen 50 lira yerine üst sınır olan 35 lira olacak.

Kart borcunun en az ödeme tutarı da yine bu yeniden yapılanma çerçevesinde şekillenecek. Yeni sistemde en az ödeme tutarında son sözü Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) söyleyecek. BDDK, tutarı tüketicinin ödeme alışkanlıklarına göre yüzde 30 artırıp azaltabilecek.

Örneğin banka kredi kartı borcu bin lira olan bir kişinin en düşük ödeme tutarını 150 lira olarak belirlediyse, BDDK tüketiciye bu tutarın yüzde 30 altını yani 105 lirayı ya da yüzde 30 üstünü yani 195 lirayı teklif edebilecek. BDDK, bu ayrımı yaparken kart borcunun zamanında ödenme sıklığını esas alacak.

KART BORÇLARINA DÜZENLEME

Yeni düzenleme zamanında ödenmeyen ve temerrüde düşen kredi kartı borçlarını da düzenliyor.  Temerrüde düşen tutar Mayıs 2006'da bin lira, bin 502 liraya inecek. Düzenlemede başlangıç tarihi 31 Mayıs 2009 olarak belirlendi.

Yetkililer birikmiş ve ödenmemiş borcun anapara ve faizine bu tarihe kadar bir toplam borç hesaplayacak. Hesap yapılırken bankaların 3 ay vadeli mevduat hesabı için faiz esas alınacak.  Ardından hesaplama yeniden yapılacak. Borçlu eğer, "Borcumu peşin ödemek istiyorum" derse faiz alınmayacak.

Kart borçlusunun taksitlendirme istemesi halinde ise, o zaman katsayılar devreye girecek. Söz konusu katsayılar 6 ay için yüzde 1.04, 12 ay için 1.08, 24 ay için 1.18, 36 ay için 1.26 olarak belirlendi. 

Yani anapara ve faiziyle sözgelimi 5 bin TL borcu olan bir kişi, bu borcu 6 ayda ödemek isterse borcu 5 bin 200 liraya çıkacak. Tüketici borcunu 12 aya bölmek isterse 5 bin 400 TL, 24 ayda ödemek isterse 5 bin 900 TL ve 36 ayda ödemek isterse 6 bin 300 TL ödeyecek.