Mortgage devleri çözüm rotasına girdi

Finans krizinin derinleşmesine neden olan mortgage sektöründe batık kredilere yönelik sorunlar çözülme yoluna girdi. Bu çerçevede, konut kredisi finansmanında kritik önemdeki kuruluşlar Fannie Mae ve Freddie Mac'in batık kredileri devralması için Bank of America aleyhine açtığı davada uzlaşmaya varıldı. Diğer bankaların da benzer davalarında örnek teşkil edecek düzenleme çerçevesinde, Bank of America Freddie Mac ve Fannie Mae şirketine 2.8 milyar dolar ödemeyi kabul etti. Uzlaşma kapsamında Fannie Mae'ye 1.5 milyar, Freddie Mac'e 1.3 milyar dolarlık ödeme yapıldı. Analistler, beklentilerden çok daha az bir miktarda uzlaşmaya sağlandığını kaydederken, bu gelişme ABD'nin önde gelen 24 bankasını içeren sektör endeksi KBW'nin Mayıs 2010'dan bu yana en yüksek düzeye çıkmasına neden oldu. Bank of America CEO'su Brian Moynihan, bu anlaşmayla Fannie Mae ve Freddie Mac'in gelecekteki tüm taleplerinin de önüne geçilmiş olduğunu kaydetti. Yüksek işsizlik oranı ve düşük konut fiyatları nedeniyle iflas başvurusuna yönelen Amerikalıların sayısı hızla arttı. ABD Ulusal İflas Araştırmaları Dairesi'nin verilerine göre, iflas başvuruları 2009 yılına göre yüzde 9 artışla 1 milyon 530 bine çıktı. Böylece iflas başvurusu yapanların sayısı, 2005 yılında yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana en yüksek seviyeye tırmandı. İflas başvurularının özellikle ABD'nin güneybatı ve güneydoğusunda toplandığına dikkat çekti. 2010'da Tennessee, Güney Carolina ve Alabama'daki başvuruların krizin en sert hissedildiği döneme oranla azalmasıyla güneydoğu için şartların iyileştiği gözlenirken, güneybatıda koşullar kötülemeye devam etti. Kriz öncesinde ABD'nin en zengin eyaleti niteliğindeki Kaliforniya'da iflaslar bir önceki yıla oranla yüzde 25; Arizona'da ise yüzde 24 artış gösterdi. Uzmanlar, ekonomideki görünümün iyileşmesiyle iflas başvurularının bu yıl azalabileceğini öngörürken, bunun temel nedeninin Amerikalıların giderek daha az borçlanması olduğuna dikkat çekiyorlar.

Mortgage devleri çözüm rotasına girdi

Finans krizinin derinleşmesine neden olan mortgage sektöründe batık kredilere yönelik sorunlar çözülme yoluna girdi. Bu çerçevede, konut kredisi finansmanında kritik önemdeki kuruluşlar Fannie Mae ve Freddie Mac'in batık kredileri devralması için Bank of America aleyhine açtığı davada uzlaşmaya varıldı. Diğer bankaların da benzer davalarında örnek teşkil edecek düzenleme çerçevesinde, Bank of America Freddie Mac ve Fannie Mae şirketine 2.8 milyar dolar ödemeyi kabul etti. Uzlaşma kapsamında Fannie Mae'ye 1.5 milyar, Freddie Mac'e 1.3 milyar dolarlık ödeme yapıldı. Analistler, beklentilerden çok daha az bir miktarda uzlaşmaya sağlandığını kaydederken, bu gelişme ABD'nin önde gelen 24 bankasını içeren sektör endeksi KBW'nin Mayıs 2010'dan bu yana en yüksek düzeye çıkmasına neden oldu. Bank of America CEO'su Brian Moynihan, bu anlaşmayla Fannie Mae ve Freddie Mac'in gelecekteki tüm taleplerinin de önüne geçilmiş olduğunu kaydetti. Yüksek işsizlik oranı ve düşük konut fiyatları nedeniyle iflas başvurusuna yönelen Amerikalıların sayısı hızla arttı. ABD Ulusal İflas Araştırmaları Dairesi'nin verilerine göre, iflas başvuruları 2009 yılına göre yüzde 9 artışla 1 milyon 530 bine çıktı. Böylece iflas başvurusu yapanların sayısı, 2005 yılında yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana en yüksek seviyeye tırmandı. İflas başvurularının özellikle ABD'nin güneybatı ve güneydoğusunda toplandığına dikkat çekti. 2010'da Tennessee, Güney Carolina ve Alabama'daki başvuruların krizin en sert hissedildiği döneme oranla azalmasıyla güneydoğu için şartların iyileştiği gözlenirken, güneybatıda koşullar kötülemeye devam etti. Kriz öncesinde ABD'nin en zengin eyaleti niteliğindeki Kaliforniya'da iflaslar bir önceki yıla oranla yüzde 25; Arizona'da ise yüzde 24 artış gösterdi. Uzmanlar, ekonomideki görünümün iyileşmesiyle iflas başvurularının bu yıl azalabileceğini öngörürken, bunun temel nedeninin Amerikalıların giderek daha az borçlanması olduğuna dikkat çekiyorlar.

BDDK'dan konut kredilerine sınırlama

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 1 Ocak 2011'den geçerli olmak üzere bankaların vereceği konut edinme ve ticari gayrimenkul alımı amaçlı kredilere sınırlama getirdi. BDDK kararına göre, bankaların vereceği konut edinme amaçlı kredilerde, kredi tutarının söz konusu gayrimenkul değerinin yüzde 75'ini; ticari gayrimenkul alımı amaçlı kredilerde ise teminata konu olacak gayrimenkul değerinin yüzde 50'sini aşmayacak. Karara göre, bu doğrultuda; konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kullandırılacak krediler ile konut teminatı altında kullandırılacak tüketici kredilerinde, kredi tutarı teminata konu olan gayrimenkulün değerinin yüzde 75'ini aşamayacak. Ayrıca, ticari gayrimenkul alımı amaçlı kullandırılacak ticari kredilerde ise, kredi tutarının teminata konu olacak gayrimenkulün değerinin yüzde 50'sini aşmaması ve bu sınırın belirlenmesinde esas alınacak teminata konu olan konutların ya da ticari gayrimenkullerin değerinin BDDK veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerince tespit edilmiş olmasının zorunlu tutulmasına karar verildi.

Bernanke: Konut sektöründe kırılganlık sürüyor

ABD Merkez Bankası Başkanı Ben Bernanke, konut sektöründeki kırılganlığın devam ettiğini belirterek, mortgage sektörüne yönelik ayrıntılı değerlendirmenin gelecek ay açıklanacağını söyledi. Bernanke, Virginia'nın Arlington kentinde katıldığı konut konferansında, haciz işlemlerinin ayrıntılı olarak inceleneceğini söyledi. Tüm firmaların işlemlerini değerlendirdiklerini söyleyen Bernanke, halen borçluların beşte birinin sahip olduğu borçların, evlerinin değerinden yüksek olduğuna işaret etti. bernanke, mortgage piyasasındaki kırılganlığın yakın gelecekte de devam edeceğini öngördü. Halen, ABD'nin 50 eyaletinden savcılar, mortgage firmalarının yaptıkları hatalı işlemlerle sayısız eve haciz konup konmadığı konusunda inceleme yapıyor. Bernanke'nin konuşma metnine ulaşmak için tıklayınız.

Bankacılığın çehresi 2010'da değişecek

Küresel finans alanındaki düzenlemelerde 2008'deki bankacılık krizinden bu yana çok küçük değişiklik oldu, ancak bu durum daha fazla böyle devam etmeyecek. ABD ve Avrupa Birliği yetkililerinin, dünya genelindeki bankaların ve piyasaların işleyişine köklü değişiklikler getirecek yeni düzenleyici kurallara son şeklini 2010'da vermeleri bekleniyor. Kaldıraçlı işlemler ve bankaların sermaye yeterliliklerine getirilecek daha katı sınırlamalar, analistlere göre bankaların kârlılığında düşüşe neden olacak. Daha önce düzenleme yapılmayan borsa dışı türev piyasaları da yeni prosedürlere uymak durumunda kalacak. Bankaların mortgage ve diğer borç türlerini paket haline getirip seküritize etme yetkilerine yeni sınırlamalar uygulanacak ve bir dönem finans dünyasının gözdesi olan hedge fonlar yeni denetimlere tâbi olacak. Reform taraftarlarının aşması gereken prosedürel engeller ise hâlâ mevcut. ABD'de, Senato reform yasasına henüz onay vermedi ama Temsilciler Meclisi kendi onayını verdi. Bankacılık lobileri ve Cumhuriyetçiler reformlara engel olmak için çalışıyor. Senato'daki görüşmelerin bu ay başlaması beklenirken, analistler yasanın bahar başında geçeceğini tahmin ediyor. Bundan sonra Senato ve Temsilciler Meclisi'nin uzlaşacakları ortak metin, Nisan veya Mayıs ayında Başkan Barack Obama'ya gönderilecek. Avrupa'da ise, AB üyesi ülkelerin ve Avrupa Parlamentosu'nun hâlâ bankalar, piyasalar, sigortacılar, hedge fonları ve girişim sermayesi grupları için tasarlanan bir dizi düzenleme üzerinde karar alması gerekiyor. Analistler bütün bunların, öngörülmeyen siyasi şoklar hariç, kabul yolunda ilerlemekte olduğunu söylüyorlar. Washington'daki siyasi gelişmeleri yakından izleyen bir araştırma ve danışmanlık şirketi olan Eurasia Group, planlanan reformlara ilişkin değerlendirmesinde, "Reform paketi Büyük Buhran'dan bu yana gördüğümüz her şeyden daha ileriye dönük nitelikte olacak ve büyük olasılıkla geçecek" dedi. Ocak ayında bu alanda hem ABD'de hem de Avrupa'da önemli başlangıçlar yaşanacak. Avrupa Parlamentosu 13 Ocak günü Avrupa Komisyonu'nun AB finansal hizmetler sektörünün düzenlenmesi ve yeni mevzuatın kaleme alınması görevi için aday gösterdiği Fransız Michel Barnier'nin atamasını görüşecek. Aynı gün ABD Senatosu'nun bir komitesi, küresel finans krizini irdeleyen bir raporla sonuçlanması beklenen, geriye bakışlı bir çalışma başlatacak. Bu çalışmanın Obama yönetiminin hedeflediği reform girişimleri konusunda Senato tartışmalarını hızlandırması beklenebilir. Gerek ABD'de, gerekse Avrupa Birliği'nde benzer çalışmaların 2010 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Gelecek aylarda Atlantik Okyanusu'nun iki kıyısındaki yasa koyucular, ABD ve AB hedeflerinin birbirinden ayrı düşmemesini sağlamak için ellerinden geleni yapacaklar.

'Maestro' Greenspan uyardı: Kriz tekrarlanabilir

ABD Merkez Bankası'nı 18 yıl boyunca yöneten, 2006'te görevi bırakana kadar faizleri çok uzun süre düşük tuttuğu gerekçesiyle krizin zemininin oluşmasına izin vermekle eleştirilen Alan Greenspan, krizin yeniden tekrarlanabileceğini söyledi. İngiliz devlet televizyonu BBC'nin sorularını yanıtlayan Alan Greenspan, "Kriz yeniden tekrarlanabilir, ancak bu defa farklı bir şekilde. Tüm finansal krizler birbirinden farklı olmasına karşılık, hepsinin temel kaynağı ortaktır" dedi. Kırılmanın uzun süren bolluk döneminin ardından gözlenebileceğini belirten Greenspan, "Uzun süreli refah dönemleri söz konusu olduğunda insanoğlu değiştirilemez doğası gereği bu durumun süreceğine inanıyor. Bu insan doğası, insan doğasını değiştirmenin yolu bulunamadığı sürece biz daha çok krize tanıklık edeceğiz. Bu krizlerin çıkış nedenlerinin insan doğası hariç hiçbir ortak yanı olmadığı için hiçbiri birbirine benzemeyecek" dedi. Yaşanan durgunluk ve dünya ticaretindeki daralmanın İngiltere ekonomisini ABD'ye oranla daha fazla vuracağına işaret eden Greenspan, İngiltere'de toparlanmanın tahminlerden uzun süreceğini kaydetti. Greenspan, krizin tekrarını önlemek için bankacıların ve hükümetlerin yolsuzlukların üzerine gitmesi ve bankaların sermaye yeterliliklerini artırması gerektiğine işaret eden ederek, denetimin artırılması gerektiğini kaydetti.

Konut kredisinde yeniden finansman cazip

Merkez Bankası'nın gecelik borçlanma faizini aşağıya geçmesinin yarattığı olumlu hava, bankaların konut kredisi faizlerini hızla aşağıya çekmesine neden oluyor. Kullanılan konut kredisi toplamının 41 milyar liraya ulaştığını hatırlatan uzmanlar, üç yıldan az vadeli kredilerde faizin yüzde 1'in altına inmesiyle kredi borçlarının yeniden yapılandırılmasının anlamlı olabileceğini ifade ediyorlar. Uzmanlar, özellikle aylık yüzde 1.5 ile 2 arasında faizle 60 ayın üzerinde borçlananlar için kredileri yenilemenin yerinde olabileceği görüşündeler. Bu aşamada, ilk bankaya olan borcun kapatılması ardından düşük faizli kredi alınması yüksek taksitlerin azalmasına neden olabilecek. Ayrıca, aylık kredi taksiti tutarını değiştirmeden yeniden finansman yapılması, borcun ödenmesine 5 yıldan fazla süre kalan kişilerin de borçlarını daha yakın sürede kapatma imkanı sağlayabilecek. Uzmanlar, aylık taksitler yanında eski kredinin kapatılması ve yeniden kredi alımı aşamasındaki maliyetlere de dikkat çekiyorlar. Eski kredinin kapatılması aşamasında anaparanın yüzde 2'si kadar ceza ödeneceği öngörüldüğünde, bu gibi ek maliyetler dikkat edilmesi gereken unsurlar olarak öne çıkıyor. Örneğin 100 bin lira kredi kullanmışsanız, bunun geri ödemesinde 2 bin lira ceza ödenmesi yanında, yeni kredi alımı için yaklaşık 3 bin liralık maliyet söz konusu olacak. Böylece 100 bin liralık kredinin yeniden finansmanı 5 bin liralık ek maliyete yol açacak.

BDDK'dan konut kredilerine özel uyarı

Merkez Bankası'nın faizleri aşağı çekmesi ardından bankaların birbiri ardına konut kredisi faizlerini düşürmeye başlaması Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun tepkisine yol açtı. BDDK Başkanı Tevfik Bilgin, konut kredisinde takibe düşme oranının kredi kartlarında olduğu gibi hızla artması halinde, bu oranın arttığı bankaların faaliyetlerini frenleyebileceklerini söyledi. Konut kredilerinin son dönemde hareketlendiğini kaydeden Bilgin, "Bankalarımızın kredi kartlarının canlandığı ilk yıllardaki gibi pazar payını ölçüsüzce büyütmeyi, müşteriye reklamlarda hiç de yeralmayan yeni masraflar çıkarmamasını beklemekteyiz" dedi. Bankaların toplam konut kredileri geçen Ağustos ayından bu yana yüzde 3,6 artarken, batık konut kredisi alacakları ise yüzde 138'lik artışla 787.5 milyon liraya çıktı. Kredi kartlarında takibe düşme oranının affa rağmen yüzde 10.7'ye hatırlatan Bilgin, "Hem takibe düşen kart kullanıcılarının, hem de bankaların işbirliği yapmaları son derece önemli" dedi.

Konut satışları hızlı toparlandı

Mali krizin yarattığı durgunluk baskısının zayıflaması, konut satışlarında etkisini göstermeye başladı. Türkiye'de konut satışları yılın ikinci çeyreğinde bir önceki döneme göre yüzde 78.9 artış gösterirken, satışlar geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 72.2 arttı. Yılın ilk çeyreğinde 109 bin olan konut satışları ikinci çeyrekte 194 bini geçti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı konut satış istatistikleri, Güneydoğu Anadolu'da konut satışlarının Türkiye ortalamasından iki buçuk kat daha hızlı olduğunu ortaya koydu. Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt illerinde konut satışı yüzde 174 artarken, İstanbul'da da konut satışlarının yıllık bazda ikiye katlanması dikkat çekti. Doğu Anadolu'da da konut satışlarının Türkiye ortalamalarının üzerinde kaldığı gözlenirken, Erzurum, Erzincan ve Bayburt illerinde konut satışları yüzde 80 arttı. Satışların en fazla arttığı dördüncü iller ise yüzde 56 ile Balıkesir ve Çanakkale oldu. Uzmanlar, Merkez Bankası'nın faizleri düşürmesinin yarattığı
iyimserlikle konut kredisi faizlerindeki hızlı düşüşün gelecek
dönemlerde konut satışlarına olumlu yansıyacağını öngörüyorlar.

Fannie üçüncü kez Hazine'ye el açtı

Krizden ötürü batmanın eşiğine gelmesi ardından geçen yıl ABD Hazinesi tarafından kurtarılan mortgage şirketi Fannie Mae, üçüncü kez hükümtten yardım istedi. Fannie Mae, yılın ikinci çeyreğinde 15.2 milyar dolar zarar açıklaması ardından Hazine'den 10.7 milyar dolar yardım talep etti. Fredie Mac ile birlikte morgtgage piyasasında düzenleyici konumundaki Fannie Mae, Mart ayında da Hazine'den 15.2 milyar dolar yardım almıştı. Analistler, gayrimenkul sektöründeki bozulmanın sürmesi ve mortgage borçlarının ödenememesinden kaynaklanan sorunların artmasıyla zarar miktarının daha da artabileceğini ifade ediyorlar. Fannie Mae ve Freddie Mac şimdiye kadar hükümetten 200'er milyar dolar yardım almıştı. Fannie'nin son isteğiyle birlikte bu şirketler Hazine'den şimdiye kadar 96 milyar dolar ek yardım talebinde bulunmuş oldu. Amerikan hükümeti, gelecek yıldan itibaren bu şirketlerdeki devlet kontrolünden vazgeçerek ortak bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor.