Amerikan tüketicileri geri dönüyor

Küresel kriz öncesi ABD milli hasılasının yüzde 70'ini oluşturan tüketim harcamaları, krizle birlikte zayıfladıktan sonra canlanmanın işaretlerini veriyor. Yapılan yüklü indirimlerin de katkısıyla alışveriş sezonunun başlangıcı niteliğindeki Şükran Günü ve Kara Cuma 25-26 Kasım döneminde ABD'de internet üzerinden yapılan alışverişler geçen yılın aynı dönemine göre yüzdüe 9 artış göstererek 648 milyon dolara çıktı. Danışmanlık şirketi Comscore'un verilerine göre, alışveriş sezonu itibariyle online harcamanın toplamı 11.6 milyar dolara çıkarak geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 artış gösterdi. Genellikle alışverişin zayıf olduğu Şükran Günü'nde işlemlerinn yüzde 28 artarak 407 milyon dolara tırmanması da tüketicilerin güveninin geri dönmeye başladığına işaret ediyor.

ABD'de Mayıs ayında tüketim tahminleri aştı

ABD'de Mayıs ayında tüketici harcamaları ile gelirlerinde artış gözlendi. ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, ABD'de tüketici harcamaları beklentilerin üzerinde, geçen ay yüzde 0,2 oranında arttı. Ekonomist çevreler ABD'de tüketici harcamalarının mayıs ayında yüzde 0,1 oranında artmasını öngörmüştü. Öngörülenden yüksek çıkan tüketici harcamalarına neden olarak, tüketicilerin mal alımından ziyade elektrik ve diğer alt yapı teçhizatı kullanımında görülen artış gösterildi. ABD'de tüketicilerin gelirleri mayıs ayında bir önceki aya göre beklentilerin hafif altında yüzde 0,4 artış gösterdi. Ekonomik çevreler mayıs ayında tüketicinin gelirlerindeki artışı yüzde 0,5 olarak öngörmüşlerdi.

Kartlı tüketim Mayıs'ta yıllık bazda yüzde 3.1 arttı

Öncü göstergelerdeki iyileşmenin etkisi ve yapılan indirim kampanyaları tüketim verilerine olumlu yansıdı. Merkez Bankası danışmanlarından Ercan Türkan'ın oluşturduğu ve "e.t.t.e" olarak adlandırılan kartlı alışverişe dayalı tüketim endeksine göre, Mayıs ayında nominal tüketim önceki aya göre yüzde 3.1, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8.5 arttı. Endeks çerçevesinde tüketimin geçen yıla göre yüzde 8.5'lik artmasında en önemli katkıyı 2.1 puan ile beyaz eşya, bilgisayar ve mobilya tüketimi yaparken, bu sektörü 1.1 puan ile akaryakıt ve 0.8 puan ile gıda ve giyim mal grupları yaptı. Vergi indirimleri olmamasına karşılık Türk Lirası'ndaki değerlenmenin yaptığı katkıyla bilgisayar ve beyaz eşya tüketiminin artması dikkat çekti. Enflasyondan arındırıldığında toplam tüketim önceki aya göre şüsre 3.9 artarken, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 1.8 tüketim geriledi. Bu gerilemede özellikle gıda-içki ve tütün mal grubu fiyatlarındaki artış etkili oldu. Gıda tüketimi önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8.6 azalırken, gıda dışı tüketim yüzde 1.9 artış gösterdi.

ABD'de dayanıklı tüketim Mayıs'ta hız kesti

Piyasalar tarafından yakından izlenen ABD'de dayanıklı tüketim malı siparişleri Mayıs ayında yüzde 1.1 geriledi. Ekonomistler tüketimin yüzde 1.4 daralacağını öngörürken gelen bu rakam sonrasında piyasalarda ciddi tepki gözlenmedi. Buna karşılık, dayanıklı tüketim malı siparişleri son altı ayda ilk defa gerilerken, siparişlerin Ağustos 2009'dan bu yana en ciddi düşüşü göstermesi dikkat çekti. Havacılık hariç tutulduğunda dayanıklı tüketim malı siparişlerinin yüzde 0.9 arttığı gözlendi. Diğer yandan, ABD'de haftalık işsizlik başvuruları Haziran ayının ikinci haftasında 457 bin olarak gerçekleşti. Uzmanlar, işsizlik başvurularının 463 bin olmasını bekliyorlardı. Ülkede devam eden işsizlik başvurularının toplamı ise 4 milyon 548 binle tahminlere yakın seyretti.

Perakende canlandı, AVM sayısı 222'yi buldu

Hükümetin canlanma önlemleri çerçevesinde yaptığı vergi indirimleri, perakende sektörünü canlandırdı. Sektörde önemli yer tutan alışveriş merkezlerinin sayısı da canlanmaya paralel olarak arttı. Danışmanlık şirketi Jones Lang Lasalle tarafından yapılan araştırmaya göre, yılın ilk yedi ayında 8 alışveriş merkezi açılırken, Ağustos ayında 4 yeni merkez kapılarını hizmete açtı. Böylece Türkiye genelindeki alışveriş merkezi sayısı 222'ye ulaştı. Jones Lang Lasalle Türkiye Başkanı Avi Alkaş, mevcut krizin yarattığı baskıya karşılık, yeni açılan alışveriş merkezlerinin perakende sektöründe umutları artırdığını söledi. Alkaş, yatırımcıların özellikle Ramazan ayı ve bayram döneminde artan tüketici talebinden yararlanmak üzere projeleri hızlandırdığını vurguladı. Alkaş, yeni açılan alışveriş merkezlerinin 100 bin metrekaresinin İstanbul'da kalan bölümünün ise Konya ve Antalya'da olduğunu da sözlerine ekledi.

Kemerler sıkıldı, vergi geliri yüzde 3.4 azaldı

Küresel krizin bireylerin tüketim harcamalarında da sert düşüşe neden olması, tüketimden alınan vergilerin de gerilemesine neden oldu. Bütçe gelirleri içinde önemli paya sahip dolaylı vergilerde dört aylık dönemde 433.5 milyar liralık azalma gözlendi. Bu dönemde ötv gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3.4 azalarak 12 milyar 244 milyon liraya indi.

Tüketimdeki daralmayla vergi gelirleri dayanıklı tüketim mallarında yüzde 35.3, petrol ürünlerinde yüzde 5, şans oyunlarında yüzde 4.8 ve alkollü içkilerde yüzde 4.4 olarak gerçekleşti.

Diğer yandan, küresel ekonomideki olumlu işaretler, Nisan ayında Türkiye'de de tüketici güvenine destek verdi. Türkiye İstatistik Kurumu ve Merkez Bankası tarafından her ay ortaklaşa düzenlenen, tüketicilerin harcama, davranış ve beklentilerinin değerlendirildiği 'Tüketici Eğilim Anketi'nde Nisan ayında 8.5 puanlık yükseliş gözlendi.

Son dört aydan bu yana artan tüketici güveni 80.75 puana çıkarak geçen yıl Kasım ayında gördüğü dip noktasının 12 puan üzerine çıktı.