Dış açık Aralık'ta yüzde 89.4 artış gösterdi

Emtia fiyatlarındaki hızlı artışın hammadde maliyetlerini artırması ve tüketim ürünü ithalatının hız kazanması; dış ticaret açığında sert yükselişe yol açtı. 4.1 milyar dolar olması beklenen Ocak ayı dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 89.4 artışla 7.3 milyar dolara yükseldi. Aralık ayında da 8.7 milyar dolarlık rekor ticaret açığı sonrasında, tahminleri aşan bu rakam; ekonomistler tarafından endişeyle karşılandı. Uzmanlar, 7.3 milyar dolarlık ticaret açığının cari açığa da olumsuz etki yapacağına işaret ederek, cari açığın Ocak ayı itibariyle 6.5 milyar doları görebileceğini öngörüyorlar. Türkiye'nin cari açığı Aralık ayında 7.5 milyar dolarla Merkez Bankası'nın verileri yayınlamaya başladığı 1984'ten bu yana en yüksek düzeye çıkmıştı. Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, geçen hafta yaptığı açıklamada, finansal istikrar çerçevesinde yakından izlediği cari açığı frenlemek üzere, Kasım ayından bu yana uygulanan politika bileşiminin etkisinin Mart ayı sonunda gözleneceğini kaydetmişti. Türkiye'nin ithalatı Ocak ayında yüzde 44 artışla 16.9 milyar dolara çıkarken; ihracat yüzde 22 artışla 9.6 milyar dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 56.7'ye geriledi.

ABD'de ticaret açığı Ekim'de 38.7 milyar dolara indi

ABD'de ticaret açığı, Ekim ayında yüzde 13 gerileyerek 38.7 milyar dolara indi. Ekonomistler ticaret açığının 43.8 milyar dolar olarak açıklanmasını bekliyordu. Ticaret açığı böylece 2010 yılının en düşük düzeyine geriledi. Ticaret açığının beklenenden düşük gelmesi dördüncü çeyrek büyüme beklentilerinin yukarı çekilmesine de neden olacak görünüyor. Buna karşılık, yıllık bazda bakıldığında ticaret açığının hızla arttığı, 2010 yıl sonu itibariyle açık miktarının 500 milyar doları aşabileceği ifade ediliyor. Çin ve Meksika'ya yapılan ihracat Ekim ayında rekor düzeye tırmanırken, toplam ihracat 158.7 milyar dolarla Ağustos 2008'den bu yana en yüksek düzeye çıktı. Petrol fiyatlarının gerilemesiyle Ekim ayında ithalat yüzde 0.5 düşüşle 197.4 milyar dolar düzeyine indi.

Dış açık Eylül'de yüzde 67 arttı

Türk Lirası'ndaki hızlı değerlenmenin ithalatı güçlendirmesi, dış ticaret açığının Eylül ayında tahminlerin çok üzerinde gelmesine neden oldu. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, dış ticaret açığı Eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 67 artışla 6.7 milyar dolara çıktı. Ekonomistler, dış ticaret açığının 5.8 milyar dolar olacağını öngörürken, dış açık geçen yılın aynı döneminde 4 milyar dolar düzeyindeydi. İhracat Eylül'de yüzde 5.5 artışla 8 milyar dolara çıkarken, ithalat yüzde 25 artışla 15.7 milyar dolara çıktı. Ekonomistler, ithalatın beklentileri aşması ve ihracatın zayıf kalmasının dış ticaret açığının hızlı yükselmesinde belirleyici olduğunu ifade ediyorlar. Dış ticaret açığının 11 aydan bu yana kesintisiz olarak arttığına işaret eden uzmanlar, öncü göstergelerin Ekim'de ihracatın zayıflamasıyla dış açığın daha da artabileceğini öngördüler. Eylül ayı itibariyle son 12 aylık dış açığın 60 milyar dolara çıktığını belirten uzmanlar, yıl sonunda bu rakamın 65 milyar doları bulabileceğini vurguladılar.

İhracat Ağustos'ta frene sert bastı

Hükümetlerin aldığı önlemlerle öncü göstergelerde canlanma işaretleri gözlenmesine karşılık, ihracatta daralma hız kesmiyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, ihracat Ocak-Ağustos döneminde geçen yılın aynı aylarına göre yüzde 33.1 düşüşle 60.3 milyar dolara geriledi. İhracat, Ağustos ayında ise yüzde 30 kayıpla 7.7 milyar dolara indi. Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mehmet Büyükekşi, Hakkari'de yaptığı açıklamada, ihracat verilerinin beklentilerin altında geldiğini söyledi. Yılsonu itibarıyla 100 milyar dolarlık hedefi geçmek için çalışıyoruz diyen Büyükekşi, "Ortadoğu'ya yapılan ihracat AB'ye yapılan ihracatın üçte birine ulaştı" dedi. Büyükekşi, Ağustos'ta ihracatın yüzde 84'ünün sanayi sektöründen yapıldığını hatırlatırken, sekiz aylık dönemde bu sektörün ihracatının 50.9 milyar dolar olduğunu kaydetti. İhracat verilerini değerlendiren ekonomistler, krizin dış ticaret üzerindeki baskısını sürdürdüğü görüşündeler. Ağustos'ta ihracat rakamlarındaki bozulmanın önceki aylara göre hızlandığını kaydeden uzmanlar, ekonomide gerçek toparlanmadan bahsetmek için erken olduğunu ifade ediyorlar.

İhracatta yıl sonu öngörüsü 104 milyar dolar

Küresel krizden çıkış sinyallerinin yoğunlaşması, Türk ekonomisine yönelik beklentileri de olumlu yönde etkiliyor. Yılın ilk yarısında geçen yıla oranla yüzde 30.6 düşüşle 47.7 milyar dolarda kalan ihracatın, durgunluğun hız kesmesiyle bu yıl sonu 91.7 milyar dolara çıkması bekleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerinden yapılan hesaplamalara göre, yılın ikinci yarısında canlanmanın devam etmesi yıl sonu ihracatının 104 milyar dolara çıkmasına neden olacak. Yıl sonu ithalatın 118,9 milyar dolar olması beklenirken; ilk yarıdaki seyrin devam etmesi halinde dış ticaret açığının yıl sonu 27,2 milyar dolara düşmesi bekleniyor. Bu arada, ilk 6 ayda en fazla ihracatın yapıldığı ülke olan Almanya'ya yıl sonunda, 8.4 milyar dolarlık ihracat yapılması bekleniyor. Ocak-Haziran döneminde en fazla ithalatın gerçekleştirildiği Rusya Federasyonu'ndan da yapılan ithalatın yıl sonunda 16.6 milyar doları bulması öngörülüyor.

Otomotiv: Kötünün iyisi mi?

Otomotiv sektöründe de veriler dibe vurulduğu, nispi de olsa bir düzelme başladığını ortaya koyuyor. Otomotiv Sanayii Derneği bugün açıkladığı raporunda, ihracatın Haziran ayında Mayıs'a göre yukarı yönlü bir düzelme yaşandığını ortaya koydu. Ancak bu artış sektörün içinde bulunduğu durumun vehametini kapatmaya yeterli değil. ''Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu''na göre, otomotiv sanayi ihracatı yüzde 51 dolayında azalarak 6 milyar 432 milyon dolar düzeyine geriledi. Altı aylık dönemde otomobil ihracatı, 2008 yılı aynı dönemine göre yüzde 44 oranında gerileme gösterdi. Sektör yinede Türkiye ekonomisine olumlu katkısını koruyor. 5 ayda 2,9 milyar ithalata karşılık 4,2 milyar dolar ihracat gerçekleştiren sektörün ülke ekonomisine net katkısı 1 milyar 254 milyon dolar oldu.

Japonya'da sürpriz ticaret fazlası

Küresel krizle beraber ihracatta düşüş yaşayan dünyanın ikinci büyük ekonomisi Japonya'da Nisan ayında ticaret fazlası 722.7 milyar dolara çıkarak sürpriz yaptı. Nisan ayında ihracat yüzde 39.1 gerilerken, ihracat Mart ayında yüzde 45.5 düşüş göstermişti.

İhracattaki bu iyileşmede, özellikle otomotiv ve elektronik eşyada satışların canlanmaya başlaması etkili oldu.

Kriz nedeniyle özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkelerinde Japon otomobilleri ve elektronik cihazlarına talep düşmüştü.

Japonya Merkez Bankası da, yılın son çeyreğinde ekonominin toparlanmaya başlayacağını belirtirken, ihracatın olumlu sinyal vermesi krizi derinden hisseden ülke ekonomisi için olumlu şekilde değerlendirildi.

Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu, tüketim harcaması ve yeni yatırımların bir süre daha zayıf kalacağı öngörülen ülkede ekonominin yüzde 6 daralacağını öngörmüştü. Yılın son çeyreğinde Japon ekonomisi yüzde 15.2 daralmıştı.

Çin canlanma sinyalleri veriyor

Dünya ekonomisinin itici gücü niteliğindeki Çin, küresel krizin etkilerini en hızlı atlatan ülke olmaya aday durumda. Çin hükümetinin 585 milyar dolarlık altyapı yatırımı ve vergi indirimlerini kapsayan canlanma planı, tahminlerden önce toparlanma yaşanacağına işaret ediyor. Çin Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Su Ning, "Ekonomide canlanma işaretleri gözleniyor. Yakın gelecekte sürdürülebilir büyümeye geçilecek" dedi.

Çin, 1997-98 dönemindeki Asya Krizi'nde de kapsamlı canlanma paketi uygulamaya koymuş, o dönemde kentlerde konut yapımı amacıyla arazilerin özelleştirilmesi yoluna gidilmiş, ticareti canlandırmak üzere Dünya Ticaret Örgütü'ne üyelik çabaları yoğunlaştırılmıştı. Hükümetin açıkladığı son canlanma planı ise kısa vadede altyapı yatırımlarına hız verilmesini kapsarken, önceki dönemde olduğu gibi özelleştirmenin hızlanmasını öngörmüyor.

Ekonomistler, yapısal reformların zayıf kaldığı savunurken, bu çerçevede tarım sektörüne verilen ağırlığın yerini hizmetler sektörüne bırakması gerektiği görüşündeler.

Diğer yandan, Nisan ayında enflasyondaki gerileme sürdü. Son üç ayda gıda ve enerji fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle enflasyon Nisan'da yüzde 1.5 geriledi. Ekonomistler, bunu doğal olarak karşılarken, enflasyonun yılın son çeyreğinde artacağını öngörüyorlar.

Çin hükümeti, yılsonu için yüzde 8 büyüme hedeflerken, Dünya Bankası ülke ekonomisinin yüzde 6.5 büyüyeceğini öngörüyor.

İhracat şampiyonu Almanya'da olumlu işaret

Dünyanın ihracatta lider ülkesi Almanya, krizin yarattığı durgunluğun aşılmaya başladığının işaretini verdi. Almanya'nın Mart ayı ihracatı altı ay aradan sonra artarak, yüzde 0.7 yükseldi. Ekonomistlerin yüzde 1.3'lük azalma beklemesine karşılık gözlenen bu sürpriz artışta yatırımcı güveninin artması da etkili oldu.

Yatırımcı güveni Mart ayında kriz etkisiyle gerilediği 26 yılın en düşük düzeyinden artışa geçerek, iş dünyasının geleceğe yönelik beklentilerinin iyileştiğini ortaya koymuştu.

Ekonomistler, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en ciddi durgunluğu yaşayan ülkede zayıflamanın hız kestiğini belirleyerek, 2010'dan itibaren büyümeye geri dönebileceğini öngörüyorlar.

Almanya'da Şubat ayında yüzde 4.8 gerileyen ithalat ise Mart ayında yüzde 0.8 arttı. Ticaret fazlası da aynı dönemde 8.6 milyar eurodan 11.3 milyar euroya yükseldi. Ülkenin cari işlemler fazlası ise 6.8 milyar eurodan 10.2 milyar euroya çıktı.

Alman hükümeti, altyapı yatırımlarının artırılması, vergi indirimi ve sektörel desteklere yıl sonuna kadar 82 milyar euro harcayacağını açıklamıştı.

Dış ticaret geriliyor

Dış ticaret açığı, Mart ayında yüzde  56,8 azalarak 2 milyar 326 milyon dolara geriledi. Ocak-Mart döneminde dış ticaret açığı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 74,3 azalarak 4 milyar 119 milyon dolara geriledi. Türkiye'nin Ocak-Mart döneminde ihracatı , geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26 gerileyerek 24 milyar 507 milyon dolar, ithalatı da yüzde 41,8 gerileyerek 28 milyar 625 milyon dolar oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Gümrük Müsteşarlığı işbirliği ile oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre 2009 yılı Mart ayında 2008 yılının aynı ayına göre ihracat yüzde 28,4 azalarak 8 milyar 178 milyon dolar, ithalat yüzde 37,5 azalarak 10 milyar 503 milyon dolar olarak gerçekleşti.    

TÜİK'ten yapılan açıklamaya göre, aynı dönemde dış ticaret açığı yüzde  56,8 azalarak 5 milyar 385 milyon dolardan, 2 milyar 326 milyon dolara geriledi.

2008 Mart ayında yüzde 68 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, 2009 Mart ayında yüzde 77,9'a yükseldi. 2008 Mart ayında yüzde 50,5 olan Avrupa Birliği'nin (AB) ihracattaki payı 2009 Mart ayında yüzde 42'ye düşerken, AB'ye yapılan ihracat, 2008 yılının aynı ayına göre  yüzde 40,6  azalarak 3 milyar 432 milyon dolar olarak gerçekleşti.