İşsizlik 2005'ten bu yana en düşük düzeye indi

Türkiye'de işsizlik oranı Temmuz ayında yüzde 9.1'le aylık verilerin yayınlanmaya başlandığı Şubat 2005'ten bu yana en düşük düzeye geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı verilere göre, Haziran - Temmuz - Ağustos döneminde tarım dışı istihdam 18 milyon 248 bin olarak gerçekleşti. Temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre tarım dışı işgücü 789 bin (yüzde 4), tarım dışı istihdam ise 1 milyon 54 bin kişi (yüzde 6.1) artış gösterirken; tarım dışı işsizlik oranı yüzde 13.6'dan yüzde 11.8'e geriledi. Bahçeşehir Üniversitesi'ne bağlı araştırma merkezi BETAM'ın yayınladığı değerlendirmede de, Haziran dönemine oranla tarım dışı işgücündeki yıllık artışın yavaşlaması ve tarım dışı istihdam artışının devam etmesinin tarım dışı iişsiz sayısını 2 milyon 441 bin düzeyine indirdiği vurgulandı. İşsizlik oranında iyileşme gözlenirken, Türkiye'nin işsizlik oranı OECD verilerine oranla yüksek seyretmeyi sürdürüyor. (GRAFİK)

MB: Çekirdek enflasyon sınırlı oranda artacak

Tüketici fiyatlarındaki artışın Ocak ayında yıllık bazda yüzde 4.9'la son 41 yılın en düşük düzeyine inmesi, Merkez Bankası tarafından olumlu karşılandı. Merkez Bankası fiyat gelişmeleri raporunda, yıllık enflasyondaki hızlı düşüşte güçlü baz etkisinin belirleyici olduğu kaydedilirken, temel mal ve hizmet gruplarındaki yıllık artış oranının hızlandığı ifade edildi. Değerlendirmede, yakın gelecekte çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık bazda sınırlı yükselişini sürdüreceği kaydedilirken, orta vadede enflasyon hedefleriyle uyumlu seyrin süreceği vurgulandı. Diğer yandan, Merkez Bankası'nın yayınladığı banka kredi eğilim anketi sonuçlarını açıkladı. Ankete yanıt veren bankalar, yılın ilk çeyreğinde ilk çeyrekte tüm kredi türlerinde talep artışının süreceğini öngördü. Ankette konut kredi talebinde artışın yavaşlayacağı öngörülürken, özellikle büyük bankalara sağlanan krediler konusunda standartların daha da sıkılaştırılabileceği ifade edildi. Merkez Bankası'nın kredi hacminde artış hızını yavaşlatmak üzere aldığı önlemler sonrasında, bankaların toplam kredileri hız kesmedi. Bankaların toplam kredileri 21 Ocak itibariyle 535.5 milyar lira düzeyinde bulunuyor.

Türk ekonomisi 2. çeyrekte %10.3 büyüdü

Yılın ikinci çeyreğinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 10.3 artışla 25 milyar 706 milyon TL oldu. İlk çeyrekte yüzde 11.7 büyüyen Türkiye ekonomisinin büyüme hızı ikinci çeyrekte hız kesse de, ekonomide çift haneli büyüme gerçekleşti. Üretim yöntemi ile hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2010 yılı ikinci üç aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre cari fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla yüzde 17.1'lik artışla 268 milyar 495 milyon TL oldu.

BÜYÜME RAKAMLARINDA REVİZYON Türkiye İstatistik Kurumu, 2009 yılı ve 2010 yılına ilişkin GSYH rakamlarında revizyon yaptı. Buna göre 2009 yılı gayri safi yurtiçi hasıla değeri cari fiyatlarla yüzde 0.2'lik artışla 952 milyar 635 milyon TL, sabit fiyatlarla yüzde 4.7'lik azalışla 97 144 milyon TL oldu. 2009 yılında kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla değeri cari fiyatlarla 13 bin 250 TL, ABD doları cinsinden 8 bin 578 dolar olarak hesaplandı. Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH 2010 yılı ikinci üç aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10.3'lük artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki döneme göre yüzde 3.7 arttı.

Adana işsizlikte 2009 rekortmeni oldu

İşsizlik oranının Türkiye genelinde yüzde 14 olarak tahmin edildiği 2009 yılında, Adana'da dört kişiden birinin, Diyarbakır'da ve Hakkari'de ise 5 kişiden 2'sinin işsiz olduğu belirlendi. TÜİK'in İl Düzeyinde Temel İşgüc Göstergeleri 2009 verilerine göre işsizlik oranının en düşük olduğu iller ise sırasıyla Ardahan, Gümüşhane ve Bayburt oldu. İstanbul'da ise işsizlik oranı kriz yılı 2009'da bir önceki yıla göre 5.6 puan artışla yüzde 16.8'e yükseldi. Sanayi şehri Kocaeli'nde işsizlik oranı 2009'da 5.4 puan yükselişle yüzde 17 olurken, İzmir'de 4.4 puan artışla yüzde 16.2'ye ulaştı.

İşsizlik oranı Mart ayında yüzde 13.7'ye indi

Türkiye'de işsizlik oranı, Mart döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 2.1 puan azalışla yüzde 13.7'ye geriledi. TÜİK verilerine göre, tarım dışı işsizlik yine geçen yılın aynı dönemine göre 2.2 puan azalışla yüzde 16.7 oldu. Şubat-Mart-Nisan aylarını kapsayan Mart dönemi verilerine göre, Türkiye genelinde işsiz sayısı geçen yılın aynı dönemine göre 338 bin kişi azalarak 3.44 milyon kişiye geriledi. Mevsimsel etkilerden arındırılmış işgücüne katılma oranı bir önceki döneme göre 0.1 puanlık artış ile yüzde 49.2 olurken, istihdam ve işsizlik oranları herhangi bir değişim göstermeyerek sırasıyla yüzde 42.9 ve yüzde 12.7 olarak gerçekleşti. Verilere göre Mart döneminde istihdam edilenlerin sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre 1.6 milyon kişi artarak, 21.7 milyon kişiye yükseldi. Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 636 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 957 bin kişi arttı. Öte yandan mevcut işsizlerin yüzde 10.5'ine denk eden 360 bin kişiyi bu dönemde işten ayrılanlar oluşturdu.

Türkiye'de en yüksek işsizlik Şırnak'ta: %22,1

Türkiye'nin öncelikli sorunu niteliğindeki işsizlikte, iller itibarıyla görünüm netleşiyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun ilk kez açıkladığı 2008 İller Bazında İstihdam verilerine göre, işsizliğin en yüksek olduğu il yüzde 22.1 ile Şırnak oldu. İşsizliğin en yüksek olduğu diğer iller ise yüzde 20.5 ile Adana ve yüzde 18.3 ile Hakkari oldu. İşsizlik oranının en düşük olduğu iller ise Ardahan, Kars ve Bayburt olarak sıralandı. Türkiye'de istihdamın en yüksek olduğu iller ise Karadeniz Bölgesi'nde yoğunlaştı. Buna göre en yüksek istihdam oranına sahip il yüzde 62.8 ile Rize olurken, onu Gümüşhane ve Artvin izledi. Ekonomistler, ilk kez açıklanan verilerin kriz öncesi durumu göstermesinden ötürü illerin durumuna yönelik net bir fikir veremediği görüşündeler. Türkiye'nin işsizlik oranı Eylül ayı itibarıyla yüzde 13.4 olurken, hükümetin bu yıla ilişkin işsizlik oranı öngörüsü yüzde 14.8 düzeyinde bulunuyor.

Üçüncü çeyrekte daralma yüzde 3.3

Türkiye ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 3,3 daraldı. Ekonomistlerin yüzde 3,7’lik beklentilerinin altındaki daralma ile yılın ilk 9 ayındaki küçülme oranı yüzde 8,4’ü buldu. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, üçüncü çeyrekte en hızlı daralma yüzde 18,1 ile inşaat sektöründe gözlenirken, elektrik, su sektörü yüzde 4,8 ve imalat sanayi yüzde 3.9 geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu daha önce yılın ikinci çeyreğinde yüzde 7 olarak açıkladığı daralma oranını ise yüzde 7,9’a, yüzde 14,3 olarak açıkladığı ilk çeyrek büyüme oranını yüzde 14,7’ye revize etti. Merkez Bankası’nın yaptığı son beklenti anketinde yıl sonu itibarıyla daralma oranının yüzde 5,7 olacağı öngörülüyor.

Mevsimsel etkiyle işsizlik Haziran'da geriledi

Türkiye'de işsizlik oranı Haziran sonu itibarıyla yüzde 13'e indi. İşsizlik oranı böylece Mayıs ayındaki yüzde 13.6 düzeyine göre 0.6 puan geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Mayıs sonunda 3 milyon 382 bin olan işsiz sayısı, Haziran ayında 3 milyon 269 bine geriledi. Açıklanan verilere göre, Mayıs'ta yüzde 17 olan tarım dışı işsizlik oranı Haziran'da yüzde 16.4'e geriledi. Ekonomistler, işsizlik oranındaki iyileşmede mevsimsel etkilerin belirleyici olduğuna işaret ederken, Mayıs ayından bu yana kötüye gidişin zayıfladığını kaydettiler. Uzmanlar, istihdamda kalıcı bir iyileşmenin gelecek yılın ikinci çeyreğinden sonra gözleneceğini öngörüyorlar. Mayıs ayında yüzde 24.9 olan genç nüfusta işsizlik oranı ise Haziran'da yüzde 23.7'ye geriledi. Bu rakam geçen yılın Haziran ayına yüzde 18 düzeyindeydi. Krizin etkisiyle geçen Eylül ayından bu yana artışta olan ve Şubat'ta yüzde 16.1'le rekor düzeye çıkan işsizlik oranı Mart ayı itibariyle düşüşe geçmişti.

Daralma ikinci çeyrekte yüzde 7'ye indi

Mali krizin yarattığı durgunlukla zayıflayan Türk ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde yüzde 7 daraldı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, gayri safi yurtiçi hasıla ikinci çeyrekte 228.8 milyar liraya geriledi. İstatistik Kurumu, yılın ilk çeyreğinde yüzde 13.8 olan daralmayı yüzde 14.3'e, 2008 yılı için açıklanan yüzde 1.1'lik büyümeyi de yüzde 0.9'la değiştirdi. Sektörler itibarıyla bakıldığında, en fazla daralma yüzde 21'le inşaat sektöründe gözlenirken, imalat sanayi yüzde 8.7 küçüldü. Ekonomistler, ilk çeyrekte yüzde 20.2 daralan imalat sanayinde canlanmanın sonraki dönemde de sürebileceğini işaret ederken, tarım sektöründe yüzde 6.6'lık büyümenin rakamlara olumlu katkı yaptığını ifade ediyorlar. Uzmanlar, hükümetin yaptığı vergi indirimlerinin katkısıyla ikinci çeyrek verilerinde toparlanma gözlendiğini de kaydediyorlar. Diğer yandan, açıklanan Ağustos ayı kapasite kullanımı verileri ekonomide toparlanmanın zaman alacağına işaret ediyor. Temmuz ayında yüzde 72.3 olan kapasite kullanım oranı Ağustos ayında yüzde 69.7'ye geriledi.

İşsizlikte 'zorlama' memnuniyet

Krizle birlikte Şubat ayında 16.1 ile tarihi zirvesini gören işsizlik
Mayıs ayında yavaşladı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı
Nisan-Mayıs-Haziran dönemi verilerine göre, işsizlik yüzde 13.6'ya
indi. Nisan döneminde yüzde 14.9 olan işsizlik oranı geçen yılın aynı
ayında ise yüzde 9.2 olarak gerçekleşmişti.

İşsizlik böylece bir yıllık dönemde 4.4 puan artarken, işsiz sayısı bu
sürede 1.2 milyon artarak 3.4 milyona çıktı. Açıklanan verilere göre,
Mayıs'ta genç nüfustaki işsizlik oranı yüzde 24.9 olurken; tarım dışı
istihdam oranı yüzde 17 olarak gerçekleşti.
Bu arada, sanayi üretimi ve kapasite kullanımı gibi öncü göstergeler toparlanmaya işaret ederken, tüketici güveni Temmuz ayında hız kesti. Sekiz aydır artış gösteren tüketici güveni Temmuz ayında 82.37'ye geriledi. Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 3.4 azalan tüketici güven endeksi, halen iyimserlik sınırı olan 100'ün altında bulunuyor. 100 altının kötümserliğe işaret ettiği endeks, Haziran'da yüzde 2.4 artışla 85.27 ile yılın en yüksek düzeyine çıkmıştı. Güven endeksindeki zayıflama, tüketicilerin mevcut ve gelecek dönem iş bulma olanakları ve dayanıklı tüketim malı alımına yönelik değerlendirmelerinin kötüleşmesinden kaynaklandı.

İhracatta yıl sonu öngörüsü 104 milyar dolar

Küresel krizden çıkış sinyallerinin yoğunlaşması, Türk ekonomisine yönelik beklentileri de olumlu yönde etkiliyor. Yılın ilk yarısında geçen yıla oranla yüzde 30.6 düşüşle 47.7 milyar dolarda kalan ihracatın, durgunluğun hız kesmesiyle bu yıl sonu 91.7 milyar dolara çıkması bekleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerinden yapılan hesaplamalara göre, yılın ikinci yarısında canlanmanın devam etmesi yıl sonu ihracatının 104 milyar dolara çıkmasına neden olacak. Yıl sonu ithalatın 118,9 milyar dolar olması beklenirken; ilk yarıdaki seyrin devam etmesi halinde dış ticaret açığının yıl sonu 27,2 milyar dolara düşmesi bekleniyor. Bu arada, ilk 6 ayda en fazla ihracatın yapıldığı ülke olan Almanya'ya yıl sonunda, 8.4 milyar dolarlık ihracat yapılması bekleniyor. Ocak-Haziran döneminde en fazla ithalatın gerçekleştirildiği Rusya Federasyonu'ndan da yapılan ithalatın yıl sonunda 16.6 milyar doları bulması öngörülüyor.

Kemerler sıkıldı, vergi geliri yüzde 3.4 azaldı

Küresel krizin bireylerin tüketim harcamalarında da sert düşüşe neden olması, tüketimden alınan vergilerin de gerilemesine neden oldu. Bütçe gelirleri içinde önemli paya sahip dolaylı vergilerde dört aylık dönemde 433.5 milyar liralık azalma gözlendi. Bu dönemde ötv gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3.4 azalarak 12 milyar 244 milyon liraya indi.

Tüketimdeki daralmayla vergi gelirleri dayanıklı tüketim mallarında yüzde 35.3, petrol ürünlerinde yüzde 5, şans oyunlarında yüzde 4.8 ve alkollü içkilerde yüzde 4.4 olarak gerçekleşti.

Diğer yandan, küresel ekonomideki olumlu işaretler, Nisan ayında Türkiye'de de tüketici güvenine destek verdi. Türkiye İstatistik Kurumu ve Merkez Bankası tarafından her ay ortaklaşa düzenlenen, tüketicilerin harcama, davranış ve beklentilerinin değerlendirildiği 'Tüketici Eğilim Anketi'nde Nisan ayında 8.5 puanlık yükseliş gözlendi.

Son dört aydan bu yana artan tüketici güveni 80.75 puana çıkarak geçen yıl Kasım ayında gördüğü dip noktasının 12 puan üzerine çıktı.