IIF: Gelişen ülkülere fon girişi 960 milyar $'ı bulacak

Ortadoğu'da tırmanan gerilim, gelişen piyasalara yönelik yapılan tahminleri henüz etkilememiş görünüyor. Dünya finans sektöründen 400 önemli kurumu bünyesinde barındıran Uluslararası Finans Enstitüsü IIF, bu yıl gelişen piyasalara fon akımının 960 milyar doları bulacağını öngördü. Kuruluş hazırladığı raporda, 2010 yılında yüzde 50 artarak 908 milyar dolara çıkan gelişmiş piyasalara fon akımının gelecek yıl 1 trilyon doları aşacağı tahmininde bulundu. Raporda, Çin'in geçen yıl 227 milyar dolar yabancı sermaye yatırımı çektiği ifade edilirken; gelişmiş ülkelerde merkez bankalarının düşük faiz politikasının gelişen piyasalara fon akımına hız verdiği vurgulandı. Gelişen piyasalarda borsalara yapılan yatırımlara yönelik risklere de değinilen raporda, carry trade işlemlerinin yön değiştirmesinin küresel finans sektörünün istikrarını olumsuz yönde etkileyebileceği vurgulandı.

Sıcak paraya Brezilya'dan yeni önlem

ABD Merkez Bankası'nın parasal genişlemeye hız vermesiyle, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu gelişmekte olan ülkelere fon akımının hızlanması çeşitli önlemleri gündeme getirdi. Türkiye'de Merkez Bankası'nın zorunlu karşılıklara uygulanan faiz oranını artırmasından bir ay sonra, benzer bir adım Brezilya Merkez Bankası'ndan geldi. Brezilya Merkez Bankası, bankaların döviz cinsinden pozisyonlarından zorunlu karşılık alınmasını kararlaştırdı. Zorunlu karşılık düzenlemesiyle Brezilya'ya sadece Aralık ayında gelen 16.8 milyar dolarlık sıcak para miktarının 10 milyar dolara düşürülmesi hedefleniyor. 4 Nisan'dan itibaren geçilecek zorunlu karşılık uygulamasıyla, bankalar döviz pozisyonlarının yüzde 60'ı kadar bir bölümü zorunlu karşılık olarak ayıracak. Brezilya para birimi real 2009 başından bu yana sıcak para girişinin etkisiyle dolar karşısında yaklaşık yüzde 38 değer kazandı. Diğer yandan, Çin Merkez Bankası da sıcak para girişine karşı önlemler açıkladı. Çin Merkez Bankası, yuan kurunun daha esnek hale getirilmesini hedefledikleğini açıkladı. Açıklamada, uygulanacak politikalarla sıcak para girişinin frenlenmesinin hedeflendiği, Ülkelerararası sermaye akışlarını yakından izleneceği vurgulandı.

Kur savaşı söylemine Soros da katıldı

Ülkelerin döviz kurlarını düşük tutarak ticarette avantaj sağlama çabasını 'kur savaşı' olarak nitelendirenler arasına, döviz piyasasından milyarlarca dolar kazanan ünlü yatırımcı George Soros da katıldı. 1990'ların başlarında İngiliz para birimi Sterlin'e karşı yaptığı işlemlerle İngiltere'nin Avrupa Kur Sistemi'nin dışında kalmasına neden olan George Soros, Çin'in dünya para piyasalarındaki sorunları aşmak amacıyla adım atmasını istedi. Soros, İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times'a yazdığı makalede, kurlardaki aşırı oynaklığın sorun yarattığına inandığını belirterek, "Kur savaşı değerlendirmesini yapan Brezilya Maliye Bakanı'nın görüşlerine katılıyorum" dedi. Çin Başbakanı Ven Şiabao, Avrupa ziyareti çerçevesinde Brüksel'de yaptığı temaslar sırasında Avrupa Birliği ve ABD'nin kur sistemini değiştirmek üzere baskı yapmaktan vazgeçmesini istemişti. Ven, kur rejimindeki değişikliğin Çin'de sosyal huzursuzluğa neden olabileceğini ifade etmişti. Çin, Haziran ayından bu yana döviz kuru rejimini serbestleştirme adımlarını atarken, yuan dolar karşısında yüzde 2 değer kazandı. Aynı dönemde yuan Euro karşısında ise yüzde 10 değer kaybetti.

BRIC Zirvesi 12 Nisan'da Brezilya'da toplanıyor

Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'den oluşan gelişmekte olan ülke liderleri 12 Nisan'da Brezilya'da biraraya gelerek yeni anlaşmalar imzalayacaklar. Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Tiankai, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'den oluşan BRIC ülkelerinin bu ay içinde Brezilya'da yapacakları toplantının ülkeler arasındaki stratejik anlaşmaları genişleteceğini açıkladı. Yetkikliler zirvede enerji, finans ve havacılık alanlarında anlaşmalar imzalayacağını belirtiyorlar. BRIC ülkeleri dünya nüfusunun yüzde 40'ını oluşuyor ve küresel bazda gayrı safi hasılanın yine yüzde 40'ını sağlıyor. İlk BRIC zirvesi 2009 yılının Haziran ayında Rusya'nın Yekaterinburg kentinde yapılmıştı.

Gelişen piyasalara yatırım rekor düzeye çıktı

Mali krizin hız kesmesiyle, gelişmekte olan ülkelere yatırım tutarı hızla yükseldi. Gelişmekte olan ülkelerin piyasalarına yapılan yatırım, 2009'da 80.3 milyar dolarla rekor düzeye çıktı. Bu ülkelerden 2008 yılında yaşanan fon çıkışı 49.5 milyar doları bulmuştu. 1997 yılından bu yana derlenen veriler dikkate alındığında en hızlı yükseliş 2009 yılında olurken, bundan önceki rekor yatırım tutarı 54,4 milyar dolarla 2007 yılında gözlenmişti. Gelişmekte olan piyasalar arasında en fazla yatırım çeken ülkeler Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin olurken, bu ülkelerin fonlarına yatırılan miktar 60 milyar doları buldu. Uzmanlar, 2009 yılının gelişmekte olan piyasalar için parlak geçtiğini ifade ediyorlar. Financial Times Gelişen Piyasalar Endeksi, 2009 başından bu yana yüzde 75 yükselirken, endeks Mart ayında gördüğü en düşük düzeyinden bu yana 8 kat artış gösterdi.

Ham şeker fiyatı 28 yılın zirvesinde

Mali krizle tüm emtia fiyatlarının yarıya inmesi ardından, petrol, altın ve bakır gibi emtialardaki yükselişe şeker de eklendi. Londra Emtia Borsası'nda ham şekerin kile fiyatı 22 sent ile 1981 yılından bu yana en yüksek düzeye çıktı. Ekonomistler, ham şeker fiyatının hızlı yükselişinde yoğunlaşan arz endişesinin belirleyici olduğu görüşündeler. Dünyanın en büyük şeker üreticilerinden Brezilya'da şekerin etanole dönüştürülerek yakıt olarak kullanılmasının yarattığı baskı ve Hindistan'da şeker üretiminin mevsimsel koşulların dışında aşırı gerilemesi fiyatları yükseltti. Hindistan'da şeker üretimi geçen yıla oranla yüzde 45 gerilerken, uzmanlar bu yıl yağışlara bağlı olarak geçen yıla oranla büyük bir artış göstermeyeceğini öngörüyorlar. Hindistan'da şeker üretimini de yakından ilgilendiren Muson yağmurları son beş yılın en düşük düzeyinde bulunuyor. Ülkede şeker üretimiyle geçimini sürdüren kişi sayısı ise 235 milyonu buluyor.

Brezilya'dan IMF'e 10 milyar dolar kredi

Dünyanın onuncu büyük ekonomisi Brezilya, bir zamanlar kredilerini kullandığı Uluslararası Para Fonu'na kredi veriyor.

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula Da Silva, "G20 zirvesinde alınan kararlar çerçevesinde sorumluluğumuzu yerine getirdik" derken, kredi ile gelişmekte olan ülkelere kullandırılan kredi miktarının artırılmasının hedeflendiğini söyledi. Lula de Silva, bu sayede IMF'nin yapısının değişmesi taleplerinde ellerinin güçleneceğini vurguladı.

G20 Zirvesi'nde Çin, Rusya ve Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerin döviz rezervleri oranında IMF'ye destek vermesi kararlaştırılmıştı. Brezilya'nın döviz rezervleri yaklaşık 200 milyar doar düzeyinde bulunuyor.

Cumhurbaşkanı Lula, gelecek hafta Moskova'da bir araya gelecek Rusya, Hindistan ve Çin liderleriyle dünya ekonomisinde gelişmekte olan ülkelerin artan ağırlığı çerçevesinde krize yönelik önlemleri görüşeceklerini de hatırlattı.

Şimdiye kadar Uluslararası Para Fonu'na Çin 40 milyar ve Rusya 10 milyar dolar kredi vermişti.

Geçmişte IMF'den yardım alan Brezilya'nın şimdi IMF'ye kredi verir hale gelmiş olması, ülke ekonomisinin özellikle emtia fiyatlarındaki artışın katkısıyla katettiği mesafeyi çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.

Dolar'ın tahtı sallanıyor...

Küresel mali krizde en büyük şirketlerini kaybeden Amerika Birleşik Devletleri, şimdi de doların dünya ticaretindeki egemenliğini kaybetmekle karşı karşıya. Son dönemde ortaya çıkan "uluslarüstü para birimi" tartışmalarına katılan Rusya Cumhurbaşkanı Dimitri Medvedev, doların artık "istenmeyen" bir para birimi olduğunu söyledi. BRIC olarak bilinen gelişmekte olan ülkeler Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin, Amerikan Doları’nın yerine "uluslar üstü" bir para biriminin kabul edilmesi gerektiğini savunuyorlar. BRIC ülkeleri, Uluslararası Para Fonu’nun kullandığı ve değeri bir sepet üzerinden hesaplanan SDR’ın doların yerine geçmesi gerektiğini savunuyor. Rus Cumhurbaşkanı ayrıca, küresel ticarette yerel para birimlerinin kullanımının da artması gerektiğini dile getirdi. BRIC ülkeleri 16 Haziran tarihinde Rusya'da bir araya gelerek uluslar üstü para birimini tartışacaklar.