Irak petrollerinde ikinci yabancı hamlesi

Irak petrol sektöründe yabancıların ağırlığı artıyor. Dünyanın üçüncü büyük petrol üreticisi Irak'ta Mecnun petrol sahasının işletmesine yönelik ihale yapıldı. Aralarında Shell, BP ve Türkiye Petrolleri'nin de bulunduğu 44 yabancı şirketin katıldığı ihaleyi, İngiliz Shell ve Malezyalı petrol şirketi Petronas'tan oluşan girişim grubu kazandı. İhalede, Fransız Total ve Çin ulusal petrol şirketi CNPC'nin tekliflerini geride bırakan Shell ve Petronas, Mecnun petrol sahasının 20 yıl boyunca işletme hakkını aldı. Mecnun'daki petrol rezervleri 12.6 milyar varili buluyor. Haziran ayında 8 petrol ve doğalgaz sahası için yapılan ihaleden sadece birisi sonuçlandırılmış, 12.8 milyar varillik rezerve sahip Rumelye havzasının işletme hakkı BP ve CNPC'nin oluşturduğu girişim grubuna verilmişti. 115 milyar varil rezervle dünyanın üçüncü büyük petrol rezervine sahip Irak'ın, üretimi ve ihracatı, potansiyelinin çok altında bulunuyor. Bütçesinin yüzde 95'ini petrol geliri oluşturan Irak'ın günlük petrol üretimi günlük 2,4 milyon varil düzeyinde bulunuyor.

Petrol şirketleri kötü çarpıldı!

Kriz nedeniyle petrol ve doğalgaz fiyatlarının geçen yılın yarısınainmesi, petrol şirketlerinin bilançolarını bozdu. Geçen yıl fiyatların 147 dolarla tüm zamanların en yüksek düzeyine çıkmasından ötürü rekor karlara ulaşan şirketler, bu yıl fiyat düşüşü yanında talep daralmasından olumsuz etkilendi.

Avrupa'nın en büyük petrol şirketi Shell'in karı yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 70 azalarak 2.3 milyar dolara inerken, dünyanın en büyük petrol şirketi Amerikan Exxon Mobil'in karı yüzde 69 gerilereyerek 3 milyar 950 milyon liraya indi.

Avrupa'nın üçüncü büyük petrol şirketi Fransız Total'in karı da yüzde 54 azalarak 2.4 milyar dolara indi. Şirketin üretimi günlük 2.1 milyon varil olarak gerçekleşerek geçen yıla oranla yüzde 7 azaldı.

Hafta başında da Avrupa'nın ikinci büyük petrol şirketi BP karının yüzde 54 azaldığını açıklamıştı.

Analistler, petrol fiyatlarının zayıf seyretmesi yanında ekonomide kriz sonrası canlanmanın kademeli olarak gerçekleşmesinden ötürü şirketlerin 2008 karlarına ulaşmasının yıllar alabileceğini ifade ediyorlar.

Yabancı petrolcüler Irak yollarında

Irak'ta 1972 yılında dönemin Devlet Başkanı Saddam Hüseyin tarafından petrol sektörünün millileştirilmesiyle ülkeden ayrılmak zorunda kalan yabancı petrol şirketleri yeniden Irak'a giriyor.

Suudi Arabistan ve İran'ın ardından dünyanın en yüksek petrol rezervlerine sahip üçüncü ülkesi olan Irak'ta petrol sahalarının işletilmesine yönelik ihale ardından yabancı petrol şirketlerinin ülkeye girişinin yolu açılmış oldu.

Devlet televizyonundan da yayınlanan ihalede, Basra yakınlarındaki ülkenin en büyük petrol sahası Rumelya'nın işletimini İngiliz petrol şirketi BP ve Çin'in devlete ait petrol şirketi CNPC kazandı. Buna göre, ortak girişim grubu Rumelya petrol sahasını 20 yıl boyunca işletme hakkına sahip oldu.

Altısı petrol ikisi, doğalgaz olmak üzere altı bölge için yapılan ihalede sadece Rumelya petrol sahasında satışın gerçekleştirilmesi dikkat çekti. Shell, Exxon Mobil ve Total gibi şirketlerin yarıştığı ihaleye Türkiye Petrolleri de (TPAO) katıldı. TPAO'nun Shell ve China Petroleum ile birlikte Kerkük petrol sahası için girdiği ihalede, koşulların uygun olmaması nedeniyle teklif verilmedi.

Irak hükümeti, yıl sonuna kadar 11 petrol ve doğalgaz sahasının işletmesini ihaleye çıkarmayı hedeflerken, halen 2 milyon varil olan günlük petrol üretimini yıl sonuna kadar yapacağı anlaşmalarla 4.3 milyon varile çıkarmayı öngörüyor.

Petrol talebi uzun vadede artacak

Mali krizin derinleşmesiyle azalan petrol talebinin iyileşmesi uzun zaman alacak. Uluslararası Enerji Ajansı, krizin azalttığı talebin 2008 düzeyine gelmesinin 10 yılı bulabileceğini öngördü. Ajansın Başekonomisti Fatih Birol, petrol talebinin 2030 yılına kadar yüzde 45 artacağını söyledi.

Birol, 2030'a kadar petrol sektöründe yatırımların 26 trilyon doları bulabileceğini kaydederken, yüzde 33'le yatırımların en büyük bölümünün Asya kıtasında yapılacağını vurguladı. Birol, 2030 yılına kadar dünya genelinde toplam enerji kullanımının yüzde 67'lik bölümünün petrol ve kömür gibi fosil yakıtlardan oluşacağını hatırlatarak, "Gelecek 20 yılda enerji krizi yaşanmaması için yeni yatırımların devamlılığı gerekiyor" dedi.

Diğer yandan, İngiliz-Hollanda sermayeli enerji devi Shell'in CEO'su Jeoren van der Verer, yeni yatırımların zayıf kalması halinde petrol fiyatlarında bir sıçramanın kaçınılmaz olduğunu söyledi. Shell CEO'su Mart ayına göre fiyatların ikiye katlanarak 70 doları bulduğuna dikkat çekerek, "Kriz geride kalacak, talep yerine geri dönecek. O zamana kadar yatırımlara devam edilmeli" dedi.