İki ihale kazanan TPAO, Irak'ta büyüyecek

Türkiye Petrolleri, Irak'taki girişimlerini artırıyor. Irak'ın kuzeydoğusundaki Mansuriye doğalgaz sahası işletme ihalesini, Türkiye Petrolleri liderliğindeki ortak girişim grubu kazandı. Girişim grubunda Kuveyt Enerji ve Güney Kore enerji şirketi KOGAS yer alıyordu. 128 milyar metreküp doğalgaz rezervine sahip olan Mansuriye sahasının işletmesi 13 yıl boyunca ortak girişim grubu tarafından yapılacak. TPAO ve ortakları Mansuriye sahasına toplam 25 milyon dolarlık yatırım yapacak. Oluşturulan ortak girişim grubunda Türkiye Petrolleri'nin yüzde 50, Kuveyt Energy Company yüzde 30 ve Güney Koreli Korea Gas'ın yüzde 20 hissesi bulunuyor. Türkiye Petrolleri, Kuveyt Enerji ile oluşturduğu diğer girişim grubuyla ülkenin güneyindeki Siba doğalgaz sahasının işletmesini aldı. Siba konsorsiyumunda Türkiye Petrolleri'nin yüzde 40, Kuveyt Enerji'nin yüzde 60 payı var. Sina için verilen teklifte 1 varil petrole denk gelecek doğalgazın çıkarma ücreti 7,5 dolar olurken, Mansuriye için bu rakam 7 dolar olarak belirlendi.

Komşulardan ithalat 4 ayda %77 arttı

Türkiye'nin sınır komşularına ihracatı Ocak-Nisan döneminde yüzde 9,6 artarak, 4,7 milyar dolara ulaştı. Söz konusu dönemde komşulardan yapılan ithalatta da büyük artış gerçekleşti. İthalat, yüzde 77,7 artarak, 3,8 milyar dolar oldu. Aynı dönemde sınır komşularıyla dış ticaret, Türkiye lehine gerçekleşti. Son 10 yılda Türkiye'nin dış ticareti yüzde 195 artarken, sınır komşuları ile olan ticari ilişkilerde de önemli gelişmeler yaşandı. Azerbaycan-Nahçıvan, Gürcistan, Bulgaristan, Irak, İran, Suriye ve Yunanistan ile toplam dış ticaret hacmi 2000-2009 yılları arasında yüzde 445 oranında artarak, dönemin toplam dış ticaret artışının önüne geçti. 2000 yılında komşu ülkelere ihracatın, genel ihracat içindeki payı binde 5 iken, 2009 yılında bu oran yüzde 13'e yükseldi. Sınır komşularına 2010 Ocak-Nisan döneminde gerçekleştirilen ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9.6 artarak 4.7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde ithalat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 77.7 oranında artarak, 3.8 milyar dolara çıktı. Toplam dış ticaret hacmi ise yüzde 32 oranında büyüdü. Gürcistan ve Irak'a yapılan ihracatta sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 0.5 oranında düşüş gözlenirken, ithalat bütün komşu ülkelerde artış kaydetti.

Irak petrollerinde ikinci yabancı hamlesi

Irak petrol sektöründe yabancıların ağırlığı artıyor. Dünyanın üçüncü büyük petrol üreticisi Irak'ta Mecnun petrol sahasının işletmesine yönelik ihale yapıldı. Aralarında Shell, BP ve Türkiye Petrolleri'nin de bulunduğu 44 yabancı şirketin katıldığı ihaleyi, İngiliz Shell ve Malezyalı petrol şirketi Petronas'tan oluşan girişim grubu kazandı. İhalede, Fransız Total ve Çin ulusal petrol şirketi CNPC'nin tekliflerini geride bırakan Shell ve Petronas, Mecnun petrol sahasının 20 yıl boyunca işletme hakkını aldı. Mecnun'daki petrol rezervleri 12.6 milyar varili buluyor. Haziran ayında 8 petrol ve doğalgaz sahası için yapılan ihaleden sadece birisi sonuçlandırılmış, 12.8 milyar varillik rezerve sahip Rumelye havzasının işletme hakkı BP ve CNPC'nin oluşturduğu girişim grubuna verilmişti. 115 milyar varil rezervle dünyanın üçüncü büyük petrol rezervine sahip Irak'ın, üretimi ve ihracatı, potansiyelinin çok altında bulunuyor. Bütçesinin yüzde 95'ini petrol geliri oluşturan Irak'ın günlük petrol üretimi günlük 2,4 milyon varil düzeyinde bulunuyor.

Irak petrol ihracatı için yatırıma hız verecek

Yabancı yatırımcıları petrol ve doğalgaz projelerine katılması için ikna edemeyen Irak yönetimi, petrol ihracatını artırmak üzere altyapısını yenilemeye yöneldi. Irak bu çerçevede dört yüzer petrol terminali yanı sıra üç yeni petrol boru hattı yapımını planladı. Irak'ın petrol ihracatının büyük bölümünü gerçekleştiren South Oil'in yöneticisi Diya Cafer, bu yatırımla günlük ihraç kapasitesinin 1.9 milyon varilden 8 milyon varile çıkarılacağını kaydetti. Cafer, Bağdat’ta yaptığı açıklamada, “yatırım planları hazır, yeni terminal ve boru hatlarının 2011'in ikinci yarısından itibaren faaliyete geçmesi söz konusu olabilir” dedi. Halen, İngiliz BP ve Çin ulusal petrol şirketi CNPC ırak'ın dev petrol sahası Rumelya'yı işletmek üzere anlaşmalar imzalamış durumda. Cafer, bölgede yapılacak üretimin günlük 1 milyon varile çıkması ardından, petrol ihracatı için yeni terminallerin gerektiğini ifade etti. Ekim sonu itibarıyla Irak’ın petrol ihracatı günlük 1.8 milyon varile ulaşmış durumda. Ülkenin petrol rezervlerinin büyük bölümü güneyde bulunurken, ihracat Basra Körfezi kıyısındaki iki terminalden gerçekleştiriliyor.

Kerkük-Yumurtalık'a petrol sevkiyatı durdu

Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi, Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı’na giden petrolü kesti. Kesinti bölgesel yönetim Doğal Kaynaklar Bakanı tarafından Norveç şirketi DNO’ya gönderilen bir mektupla duyuruldu. Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Konu ile ilgili detaylı bilgi vermedi. Ancak, bölgede petrol çıkarma faaliyetlerini yürüten Norveç DNO şirketine yolladığı mektupta, şirketi Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi'nin imajını ve itibarını zedeleyecek açıklamalarda bulunmakla suçladı. Bu uygulamalardan vazgeçilmesi istenen mektupta, DNO'ya 6 hafta süre tanındı. Bu süre zarfında da petrol sevkiyatına izin verilmeyeceği ilan edildi. Bölgede çıkarılan petrol Türk Genel Enerji şirketinin de yatırımları ile Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı’na aktarılıyor. DNO, günlük 60 bin varil petrol çıkarma kapasitesine sahip ve yakın zamanda bunun günlük 100 bin varile çıkarılması bekleniyor. Açıklamanın ardından Oslo Borsası’nda şirketin hisselerinde sert düşüşler yaşandı. Analistler, olayı, bölgede yatırım yapmanın halen büyük riskler içerdiğinin kanıtı olarak yorumluyor.

Yabancı petrolcüler Irak yollarında

Irak'ta 1972 yılında dönemin Devlet Başkanı Saddam Hüseyin tarafından petrol sektörünün millileştirilmesiyle ülkeden ayrılmak zorunda kalan yabancı petrol şirketleri yeniden Irak'a giriyor.

Suudi Arabistan ve İran'ın ardından dünyanın en yüksek petrol rezervlerine sahip üçüncü ülkesi olan Irak'ta petrol sahalarının işletilmesine yönelik ihale ardından yabancı petrol şirketlerinin ülkeye girişinin yolu açılmış oldu.

Devlet televizyonundan da yayınlanan ihalede, Basra yakınlarındaki ülkenin en büyük petrol sahası Rumelya'nın işletimini İngiliz petrol şirketi BP ve Çin'in devlete ait petrol şirketi CNPC kazandı. Buna göre, ortak girişim grubu Rumelya petrol sahasını 20 yıl boyunca işletme hakkına sahip oldu.

Altısı petrol ikisi, doğalgaz olmak üzere altı bölge için yapılan ihalede sadece Rumelya petrol sahasında satışın gerçekleştirilmesi dikkat çekti. Shell, Exxon Mobil ve Total gibi şirketlerin yarıştığı ihaleye Türkiye Petrolleri de (TPAO) katıldı. TPAO'nun Shell ve China Petroleum ile birlikte Kerkük petrol sahası için girdiği ihalede, koşulların uygun olmaması nedeniyle teklif verilmedi.

Irak hükümeti, yıl sonuna kadar 11 petrol ve doğalgaz sahasının işletmesini ihaleye çıkarmayı hedeflerken, halen 2 milyon varil olan günlük petrol üretimini yıl sonuna kadar yapacağı anlaşmalarla 4.3 milyon varile çıkarmayı öngörüyor.

Çin sermayesi Kuzey Irak yollarında

Genel Enerji'nin Kuzey Irak'taki ortağı petrol şirketi Addax'ı Çin'in devlete ait petrol şirketi Sinopec satın aldı. 7.2 milyar dolarlık satın alma ardından Çin'in Irak petrollerinde söz sahibi olması da söz konusu olacak.

Batı Afrika, Ortadoğu ve Nijerya'nın yanında Kuzey Irak'ta petrol arama faaliyetleri yürüten Addax'ı satın alan Sinopec, böylece Kuzey Irak'a adım atmış oldu.  

Çukurova Holding'in yüzde 55 paya sahip olduğu Genel Enerji, Kuzey Irak'taki Tak Tak petrol sahasında üretim ve sondaj hakkına sahip bulunuyor. Şirket, buradan çıkardığı petrolü 1 Haziran'dan bu yana Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı aracılığıyla Türkiye üzerinden batı pazarlarına sevk ediyor.

Uzmanlar, küresel kriz nedeniyle şirket satın almalarının petrol sektöründen başlayarak yeniden canlandığını ifade ederken, Çin şirketlerinin yurtdışındaki yatırımlarını daha da artırabileceğine dikkat çekiyorlar.

Diğer yandan, Irak ülkedeki petrol sahalarını 37 yıl aradan sonra yabancı şirketlere açmaya hazırlanıyor. Bağdat yönetimi, petrol ruhsatı almak üzere başvuran ABD'li Exxon Mobil, İngiliz Shell, İtalyan Eni, Rus  Lukoil ve Çinli Sinopec'in de aralarında olduğu 35 şirketin yöneticileriyle önümüzdeki hafta Bağdat'ta görüşecek.

İngiliz Heritage Genel Enerji'yi satın aldı

Kuzey Irak'a petrol sektörüne yabancı sermaye ilgisi artarak sürüyor. Son olarak İngiliz petrol şirketi Heritage Oil, bölgede faaliyet gösteren Çukurova Grubu'na ait Genel Enerji'yi satın almayı kararlaştırdı. Bileşmeyle oluşacak 5.5 milyar dolarlık şirkette Genel Enerji şirketlerinin ortakları da yüzde 50 hisseye sahip olacak. Hisseleri Londra Borsası'nda da işlem gören petrol şirkeri Heritage'in Kuzey Irak'taki Kürt bölgesinde Miran petrol sahasında faaliyet gösteriyor. Heritage, geçen ay yaptığı açıklamada, Miran'daki kuyuların 4.2 milyar varil petrol rezervine sahip olduğunu kaydetmişti. Genel Enerji ise, aynı bölgede Miran'ın yanı sıra, Tak Tak ve Takve petrol sahalarında işletme ruhsatına sahip bulunuyor. Aynı zamanda Tak Tak Petrol Rafinerisi'ni işletme hakkına da sahip bulunan Genel Enerji, bu rafineriyi 2010 yılında günde 60 bin varil petrol işler hale getirmeyi hedefliyor. Genel Enerji, iki hafta önce düzenlenen törenle Kuzey Irak'ta ürettiği petrolü Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'yla Ceyhan'a sevketmeye başlamıştı.