Protestolarla petrolde arz kesintisi görülmüyor

Ortadoğu ülkelerinde tırmanan gerilim, petrol arzına yönelik endişeleri artırıyor. Hükümet karşıtı tepkilerin yoğunlaştığı Tunus, Libya, Yemen ve Mısır'ın toplam petrol üretimi 2 milyon 800 bin varille dünya petrol üretiminin yüzde 3.5'ini oluşturuyor. Bu ülkelerin günlük petrol üretimi toplamı 2.8 milyon varil. Politik risklerin giderek artmaya başladığı İran, Suriye ve Cezayir'in dünya günlük ham petrol üretimindeki payı ise yüzde 8'e yaklaşıyor. Diğer petrol üreticisi Ortadoğu ve Afrika ülkelerinden Irak, Nijerya ve Sudan'ın toplam petrol üretimi 5 milyon varile yaklaşırken, bu ülkelerin dünya petrol üretimindeki payı yüzde 6'nın az üzerinde bulunuyor. Dünyanın en büyük petrol üreticisi konumundaki Suudi Arabistan ise günlük 9.7 milyon varillik üretimiyle dünya petrol üretiminin yüzde 12'sini sağlıyor. Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki artışın spekülatif nitelik taşıdığına dikkat çekerken; protestoların en sert şekilde gözlendiği Tunus, Mısır, Yemen ve Libya'dan kaynaklanan bir arz kesintisinin giderilebilir boyutta olduğuna işaret ediyorlar. Petrol fiyatları siyasi gerilimin tırmanmasıyla Haziran 2008'den bu yana en yüksek düzeye tırmanmış durumda. Diğer yandan, gelişmiş ülkelerin üye olduğu Uluslararası Petrol Ajansı'nın Başkanı Nabuo Tanaka, Libya'dan arz kesintisi yaşanması halinde petrol rezervlerinin devreye alınabileceğini söyledi. Tanaka, petrol fiyatlarının ortalama 100 doların üzerinde seyretmesi halinde, bunun 2008 Krizi'ne benzer bir krizin yaratılmasına neden olabileceğini de vurguladı.

IEA Başekonomisti Birol: Çin'in petrol talebi artacak

Uluslararası Enerji Ajansı Başekonomisti Fatih Birol, dünya petrol talebindeki büyümenin yarısının Çin'den geleceğini söyledi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'ın da katılımıyla, TÜSİAD'ın ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen, "World Energy Outlook 2010" raporunun Türkiye tanıtım toplantısında konuşan Birol, şöyle dedi: "Petrol piyasalarındaki talepteki büyümenin hemen hemen tamamı ulaştırma sektöründen geliyor, Çin'de 1,000 kişiden 30 kişinin arabası var, 25 yıl içinde bu sayı 240'a çıkacak. Petrol üretiminde OPEC'in payı daha da artacak en önemli ülkeler Irak ve Suudi Arabistan olacak. Çin'in enerjide alacağı kararlar bütün dünyanın kaderini etkileyecek" dedi. Irak'ın petrol üretiminin 25 yıl içinde günlük 2.5 milyon varilden 7 milyon varile çıkacağını da belirten Birol, dünya petrol piyasalarında Irak'tan gelen artışa ihtiyaç olduğunu aksi durumda dünya piyasaları zor durumda kalacağını belirtti.

IEA: Ucuz petrol dönemi sona erdi

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Nabuo Tanaka, sanayileşmiş ülkeleri yeni enerji kaynakları konusunda duyarlı olmaya çağırdı. Londra'da küresel enerji raporunu açıklayan Tanaka, "Fiyatlar 2030 yılına kadar varil başına 190 dolara çıkacak. Bu fiyat düzeyi çok yüksek, yeni enerji yatırımlarının yüksek maliyeti bu fiyatları getirecek. Dünyanın kaynakları olabilir ama artık ucuz petrol döneminin bittiğini kabul etmek zorundayız" dedi. Tanaka, sanayileşmiş ülkeleri gelecek ay Kopenhag'da yapılacak Küresel İklim Değişikliği zirvesinde etkili kararlar alınması konusunda uyardı. Uluslararası Enerji Ajansı Başekonomisti Fatih Birol da, yüksek enerji maliyetlerinin yoksul ülkelerde yaşayan 1.5 milyar kişiyi karanlıkta bırakacağı uyarısında bulundu. Birol, sanayileşmiş ülkelerin ortak eylem kararı almaması halinde elektriksiz kalacakların sayısının daha da artacağını öngördü. Uluslararası Enerji Ajansı, yayınladığı yıllık raporda, 2030 yılına kadar petrol üretiminin bugünkü 85 milyon varil düzeyinden yüzde 20 artarak 105 milyon varile çıkacağını öngördü. Raporda, yıllık enerji tüketim ihtiyacının gelecek 20 yıl boyunca yılda yüzde 1.5 artacağı da vurgulandı.

Petrol 8 ayın zirvesine tırmandı

Mali krizin yarattığı talep daralmasıyla Şubat ayında 32 dolara kadar inen petrol fiyatları, canlanma beklentilerinin artmasıyla hızla yükseliyor. Uluslararası Enerji Ajansı, canlanmanın artmasıyla bir yıl aradan sonra petrol talebinin artacağı tahmininde bulunurken, petrol fiyatları varil başına 73 doları aşarak son 8 ayın zirvesine çıktı.

Uluslararası Enerji Ajansı, 2009 petrol tüketim tahminini günlük 120 bin varil artırarak 83.3 milyon varil düzeyine çıkarttı. Ajanstan yapılan açıklamada, petrol talebi tahminindeki yenilemenin durgunlukta en kötü günlerin geride kaldığı şeklinde yorumlanması istenirken, bunun ekonomide canlanmanın başladığı şeklinde değerlendirilmemesini istedi.

Petrol fiyatları yıl başına oranla yüzde 60 yükselmesine karşılık, 73 dolarlık fiyat düzeyi 2008 Temmuz ayında görülen 147 dolarlık rekor fiyatın yarısı düzeyinde bulunuyor.

Diğer yandan, petrol fiyatlarındaki artış canlanma konusunda riskleri de beraberinde getiriyor. İngiltere Maliye Bakanı Alistair Darling, petrol fiyatlarındaki artışın kalıcı olmasının canlanma önlemlerinin etkisini azaltabileceğinden endişe ettiğini söyledi.

Dünya petrol ihracatının yüzde 40'ını gerçekleştiren Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC'in Genel Sekreteri Ali Naimi, geçen yaptığı açıklamada ekonominin güçlenmesiyle petrol fiyatlarının 80 doları aşabileceğini kaydetmişti.

Petrol talebi uzun vadede artacak

Mali krizin derinleşmesiyle azalan petrol talebinin iyileşmesi uzun zaman alacak. Uluslararası Enerji Ajansı, krizin azalttığı talebin 2008 düzeyine gelmesinin 10 yılı bulabileceğini öngördü. Ajansın Başekonomisti Fatih Birol, petrol talebinin 2030 yılına kadar yüzde 45 artacağını söyledi.

Birol, 2030'a kadar petrol sektöründe yatırımların 26 trilyon doları bulabileceğini kaydederken, yüzde 33'le yatırımların en büyük bölümünün Asya kıtasında yapılacağını vurguladı. Birol, 2030 yılına kadar dünya genelinde toplam enerji kullanımının yüzde 67'lik bölümünün petrol ve kömür gibi fosil yakıtlardan oluşacağını hatırlatarak, "Gelecek 20 yılda enerji krizi yaşanmaması için yeni yatırımların devamlılığı gerekiyor" dedi.

Diğer yandan, İngiliz-Hollanda sermayeli enerji devi Shell'in CEO'su Jeoren van der Verer, yeni yatırımların zayıf kalması halinde petrol fiyatlarında bir sıçramanın kaçınılmaz olduğunu söyledi. Shell CEO'su Mart ayına göre fiyatların ikiye katlanarak 70 doları bulduğuna dikkat çekerek, "Kriz geride kalacak, talep yerine geri dönecek. O zamana kadar yatırımlara devam edilmeli" dedi.